①Xijalet tartish, uyilish tuyghusi; uyat, ar we nomus: u ar-nomus küchi we qizliq ghururi bilen özini mehkem tutup, turghunning yénigha asta kélip toxtidi. ②Kishilerni ulughlaydighan, kishilerge hörmet béghishlaydighan xislet, pezilet: ar-nomusni saqlash üchün herqandaq güzellik we huzur-halawettin waz kéchishke toghra kélidu.

Aliqini qéchishmaq:-shaniyaz uka, aliqining tazimu qizip kétiptu-de, oltur. . . , -Dédi emet uni olturughuziwétip.

«Alaymaq» péilining ömlük derijisi: ademler topi méning bu qilghinimgha narazi bolup aliyishti.

Isim [erebche] ①pütün mewjudat, barliq kainat, dunya, pütün jahan: kongka! Towa! Alem peyda bolghandin buyan bu yerge kongkining birinchi qétim kélishighu bu! ②Bu dunya: alemdin ötmek. Alemdin ketmek. ③Weziyet, halet: ejebmu zaman boldi, alem chörgiley deydu, yürektiki zerdab su qangha örgiley deydu (qoshaq). ④Köchme menidiki söz. Waqit, zaman:

Isim. Ilajisizliq, charisizliq: bu hesretlik külke idi, shundaqla amalsizliq astidiki külke idi.

①Süpet. Ambalgha xas, ambalgha teelluq bolghan: u inqilab mezgilide amballiq tamghisini tashlap, özige girim qilip, merkezge qéchip kéliwalghanidi. ②Isim. Ambalgha xas, mijez amballargha xas ish, heriket; hökümranliq: u érining qilghinini az dep he dégende amballiq qilghili turdi.

Süpet [amma+bab] omumgha, ammigha tégishlik bolghan; amma üchün yaritilidighan, ammigha qaritilidighan; amma chüshineleydighan: ammibab edebiyat. Ammibab til.

Isim [parsche] «botanika» ①yopurmaq tashlaydighan kichik gholluq derex. Méwisini yéyishke hem boyaq matériyali qilishqa bolidu. Yaghichi qizil we ching bolghachqa uningdin öy saymanliri yasashqa bolidu. ②Mushu xil derexning méwisi.

1. Isim ①perzentlik yaki balachaqiliq ayal kishi (öz balilirigha nisbeten): öz ana. Ögey ana. ＊Ana ayighida jennet bar (maqal). ②Yéshi chong, qéri ayallarni hörmet bilen chaqirish, murajiet qilish formisi: ana, qeyerdin keldile? 2. ③Yéshi chong, qéri ayallarni hörmet bilen chaqirishta yaki murajiet qilshta, ularning namigha qoshup éshlitilidu: rewixan ana uzundin béri newriliri üchün saqlap qoyghan güleqaqliri sélinghan séwitini bilikige ötküzüp, asta qedemler bilen sheherge qarap yürüp ketti. ④Bala tughqan janiwar: ana kepter. Ana toshqan. 3. ⑤Köchme menidiki söz. Birer ish, hadise yaki nersining peyda bolushigha seweb bolidighan, uni keltürüp chiqiridighan yaki uning kélip chiqishqa seweb bolidighan amil; seweb: zukam, késelning anisi. ⑥Shu nersining gholluq, asasiy qismi: ana ériq. Ana östeng....

Süpet [rusche] analiz usuligha asaslanghan; tehliliy: analitik métod. Analitik til. Analitik morfologiye.

Isim [rusche«grékche] ①«biologiye» organik madda. U adem yaki haywanlarning qan suyuqluqi ichige kirgendin kéyin qan zerdibide antitélni hasil qilidu, shuningdek antitél bilen ximiyiwi réaksiyige kirishidu. ②«Tébabet» organizmda imunitétliq réaksiye qozghiyalaydighan maddilarning hemmisi «antigén» déyilidu.

Almash. Undaqchi.