Möminjan Ablikim

0 343

Möminjan ablikim 1976-yili 18-mart küni méhri atesh zémin qeshqerning maralbéshi nahiyisi tumshuq rayoni (hazirqi tumshuq shehiri) gha qarashliq shaqu yézisida meripetperwer xelq senetkari ailiside tughulghan. Möminjanning ailisi jaylashqan shaqu yézisi «dunya medeniyitining achquchi kömülgen» teklimakan qumliqining sirliq quchiqigha sozulup kirgen bolup, pütünley milliy tüs alghan elneghme-meshrepler, séhirlik riwayet-chöchekler, dalini qaplighan sansiz toghraqlar möminjanning sebiy chaghliridiki turmush réalliqi idi. Sebiy möminjan ötmüsh we bügüge shahid bolghan, kelgüsige yüzlengen, yüksek hayatiy küchke ige ashu qedim toghraqliqlarda oynaytti, charchighanda toghraqlarning sayisi astida olturup xiyal süretti. Chöcheklerdiki bext-saadet elchisi bolmish apaq saqalliq xizir boway, güzel bir nazininni küylep rawab chéliwatqan ashiq yigit, gül -chicheklerdin bézek taqighan aq qanatliq perizat qiz … qatarliq séhirlik obrazlar...

Dawamini oqung!

Mehmut Sulayman

0 445

Mehmut sulayman 1968-yili qeshqer shehiride tughulghan. 1981-Yili shinjang senet institutining ussul kespide oqughan, 1985-yili mektep püttürüp, qeshqer senet ömikide ussulchi bolup ishligen. Senet ömikide ussulchi bolup ishligech, naxsha-muzika ijadiyiti bilen shughullanghan. 1990-Yili «riwayet» muzika etritini qurghan. 1992-Yili «salam dostlar», 1993-yili «shükri dédim», 1995-yili «yultuzum» namliq ijadiy naxshilirining ünalghu léntilirini tarqatqan. 1997-Yili, aptonom rayonluq senet ömikining teklipi bilen yötkilip kelgen. Shundin bashlap, «bu chüsh emes», «azabliq lezzet», «sehradin kelgen dada», «qarangghu tagh», «sehradiki mung küy» qatarliq kinolarning naxsha-muzikisini ishligen. 2005-Yili, shangxey muzika uniwérsitétigha imtahan bérip ötken, 2006-yili «séghinmidingmu» namliq MTV pilastinkisini tarqatqan. Uyghur xelqining söyümlük oghlani mehmut sulayman ependim 2020-yili 11-ayning 23-küni kéchide, 52 yéshida yürek késili seweblik xelqimizdin ayrilip, könglidiki barche qayghu-hesret we...

Dawamini oqung!

Maqal-Temsiller (M)

0 264

«Méning toghra» digen köpni körmes.
Mangghanning yoli tüger, olturghanning küni tüger.
Mantigha piyaz, samsigha tuz. Herkimning yari özige uz.
Mozayning yügürüshi samanliqqiche.
Molla köp bolsa, qoy haram öler.
Molligha on tayaq, nadangha bir tayaq.
Mollining diginini qil, qilghinini qilma.
Mut – zeher bolsimu yut.
Musapir bolmighuche musulman bolmas.
Musapir bolmighuche yurtning qedrini bilmes.
Musulmanchiliq asta – asta.
Muhebbet ölümni yénger.
Müshükning puli yoq göshke amraq, qérining chishi yoq töshke amraq.
Méngishqa érinseng yügirersen.
Méngishi özgergen bilen méngisi özgermigen.
Ming anglighandin bir körgen ela.
Mertem- mertem, üch mertem.
Mestlik – peslik.
Meslihetlik ish buzulmas.
Men köyermen balamgha, balam köyer balisigha.
Men aldiraymen ketkili, éshikim aldiraydu yatqili.

Mutellip Sidiq Qahiri

9 459

Ataqliq tilshunas, ijtihatliq zhurnalist, Uyghur kishi isimliri tetqiqatchisi Mutellip Sidiq Qahiri ependi 1950-yili qeshqer yéngisheher nahiyiside tughulghan. 1968-Yilidin 1971-yilighiche qayta terbiyede bolghan. 1983-Yili qeshqer pédagogika inistitutini püttürüp shu mektepte oqutquchiliq qilghan. 1991-Yilidin tartip «qeshqer pédagogika inistituti ilmiy zhurnili» da muherrir bolup ishligen. «Uyghur kishi isimliri we uning menisi» namliq kitabi 1992-yili bésilghan. Kéyin yene «isimni qandaq qoyush kérek», «isim qoyush qollanmisi», «Uyghur kishi isimliri» (1998) qatarliq kitabliri neshr qilinghan. Uyghur kishi isimliri heqqide 30 parchidin artuq maqala élan qilghan, bu maqalilarning köpi «xeziniler achquchi» (2006) namliq kitabigha kirgüzülgen. «Ereb tilidin asas» namliq üch qisimliq kitabi, «erebche sözlishish», «ereb tili élipbesi», «ereb tili qaidiliri», «ereb tilini muellimsiz öginish» dégen kitabliri neshr...

Dawamini oqung!

Memtimin Hoshur

9 500

Memtiin hoshur – Uyghur hazirqi zaman edebiyatidiki közge körüngen we muhim orunni igiligen yazghuchilardin biridur. U asasliqi proza saheside muhim eserlerni wujudqa keltürüp, Uyghur hazirqi zaman edebiyatining tereqqiyatida belgilik töhpe qoshqan. U hazir junggo yazghuchilar jemiyitinng ezasi.

Qisqiche hayati
Yazghuchi Memtimin Hoshur 1944-yili ghulja shehiride tughulghan. 1962-Yili ghulja sheherlik 3-ottura mektepni, 1967-yili shinjang uniwérsitétining til-edebiyat fakoltétini püttürgen. 1968-Yilidin 1972-yilighiche ghulja sheherlik baghwenchilik meydanida qayta terbiyide bolghan, 1972-yilidin 1975-yilighiche ghulja shehiri képekyüzi yézisida xelq ishliri kadiri, 1975-yilidin 1979-yilighiche ghulja sheherlik sheher qurulushi idariside teshwiqat kadiri qatarliq xizmetlerni ishligen.

Yazghuchiliq hayati
Memtimin Hoshur 1979-yilidin 1995-yilighiche «ili deryasi» zhornilida muherrir, bash muherrir, ili oblastliq yazghuchilar jemiyitining kespiy yazghuchisi we muawin reis qatarliq wezipilerni ötigen.

1995-Yilidin 2006-yilighiche shinjang Uyghur...

Dawamini oqung!