Isim [parsche] ①quyash, kün: aptap chiqti.＊Bir kishi ependimdin: «ependim, aptap yaxshimu, aymu?» Dep soraptu. ②Quyash tarqatqan nur, issiqliq: aptap chaqti. *-Wuy, sawut qariy, yene meydengni aptapqa qaqlap olturupsenghu? ③Quyash nuri chüshüp turghan, quyash nuri issitip turghan jay: men aptapta olturup ders tekrarlidim.

Isim. Bilimlik yaki oqutquchi ayallarni hörmetlesh yüzisidin ularning ismigha qoshup qollinidighan hörmet sözi: patem appay.

Isim. Apparat bilen resimge tartish yaki sin élish ishini béjirgüchi kishi.

Isim [rusche«latinche»] ①melum bir ishni béjirish üchün xizmet qilidighan eswab, méxanizm: foto apparat. Téléfon apparati. ②Idare, jemiyet, teshkilat qatarliq xizmet organliri: apparatlarni islah qilish xizmiti ongushluq élip bérilmaqta.

Intayin yéqin, bek inaq, ijil: sadda paqa chashqan bilen apaq-chapaq dost boptu.

Péil [élip+barmaq] ①birer nersini qatnash qorali bilen yaki özi kötürüp tégishlik orungha yetküzüp bermek; tapshurmaq: anamni yüdüp doxturgha apardim. ②Bashlap, yol körsitip birge barmaq:-qeyerge barmaqchidile chong ana, men apirip qoyay.③Tegküzmek, yéqinlashturmaq: nériqi qorudin chiqqan boway aliqinini quliqigha apirip: -néme deysiz, he, hésab chataq demsiz!-Dédi.

«Aparmaq» péilining mejburiy derijisi: men balamning yotqan-körpisini yatiqigha aparghuzup qoydum.

Isim ①baliliq yaki balisi bar ayal; ana. ②Hörmet yüzisidin özidin chong ayallarning ismigha qoshup ishlitilidu: ayimxan apa. ③Üchinji shexs igilik qoshumchisi qoshulghanda bezi erlerning öz xotunini atap chaqirishini bildüridu: apisi! Balilar körünmeydughu? ④Qorqush, chöchüshni bildüridighan imliq rolida kélidu: öyning ichide bir qizning «apa!«Dégen awazi anglandi.

Isim [parsche«fransuzche»] «metbuatchiliq» gézit, zhurnal we shuninggha oxshashlargha aldin heq tölep yézilish: hazirdin bashlap bizge bezibir uyushmilar abune pulini ewetiwatidu.

Isim. Téléfon, simliq téléwiziye, gézit, zhurnal we shuninggha oxshashlargha aldin heq tölep ishletküchi shexs; teshkilat: bu zhurnal üchinchi sangha kelgende ikki-üch yüz abunichigha ige bolidu.

Isim [parsche, erebche] su we hawa, hawa rayi, kilimat.

Isim [parsche, erebche] «yéziq tili» riwayetlerdiki tiriklik béghishlighuchi su, hayatliq süyi.