«B» Bilen Bashlanghan Izahlar

Basqunchi

Isim ①zorluq küch bilen basturup kirip bashqilarni bulap-talaydighan basmichi, bulangchi, bandit: eger jamaet layiq kör se, basqunchilarning keynidin biz yashlar qoghlap barayli, buninggha birinchi bolup mana men teyyar. ②Zorluq küch bilen bashqa yurtni, elni bésiwalidighan tajawuzchi: meghrurlinip aldanmighin héch, utuqlar men terep qarap aqidu. «Mezlum el qisasi!» Dep kötürgin qilich, basqunchi eblexler görin tapidu. ③Zorluq bilen ayallarni ayagh asti qilip nomusigha tegküchi: kichik qizlarning nomusigha tegken basqunchi qanun aldida jawabkarliqqa tartilidu.

Bashlamchi

①Isim. Birer ishta eng awwal heriketke kélip bashqilarni yétekligüchi adem: biz bu ishta bashlamchi bolushimiz kérek. ②Süpet. Birer ishta eng awwal heriketke kélip bashqilarni yétekleydighan, bashlaydighan: ötkenki on yil ichide biologiye tebiiy penler ichidiki bashlamchi pen boldi.

Bala

①Isim. Yéngi tughulghan bowaq: balini émitmek. Balisigha emchek salmaq. ②Isim. Ata-anisigha nisbeten qiz yaki oghul perzent: men köyermen balamgha, balam köyer balisigha (maqal). ③Isim. Boyigha yetmigen adem; yash: qiz bala. Oghul bala.*Ademning méwisi-bala (maqal). ④Süpet. Köchme menidiki söz. Yéshi chong bolsimu gödeklerche ish, qiliqlarni qilidighan; nadan: bala, qilghan ishing chala (maqal). ⑤Süpet. Kichik, yash: bala ishchi. Bala padishah. ⑥Isim. Yéngi tughulghan kichik haywan yaki tuxumdin chiqqan qush: qagha balam apaq deydu, kirpe balam yumshaq deydu (maqal). ⑦Süpet. Bir türdiki chong-kichik nersilerning kichiki: bala mesh. Bala toqach. Bala yeng. Bala tam.