Péil ①eski, yaramsiz halgha kelmek, konirimaq: eskirigen chapan. Uning kiyim-kéchiki bek eskirep ketti. ②Yaman, eski, osal qiliqni yuqturuwalmaq, osallashmaq, yamanlashmaq: u bala yéqindin béri eskiriwaldi.

Isim. Esker bolush ishi, mejburiyiti: eskerlikke almaq. Eskerlikke qobul qilmaq. Eskerlikke chaqirmaq.

①Péil. Yégen tamaq hezim bolmay qorsaqni köptürmek: hazir yégen shaptul qorsiqimni ésip, biaram qiliwetti. ②Péil. «Yéziq tili» urmaq, ötmek, chiqmaq, yelpümek (shamal heqqide): ey güzel qiz, yénimdin öttüng, ipar chéchip eskendek shamal. Zibaghina qamiting séning goya yéngi gülligen nihal.

Süpet [erebche] ①achchiqi, ghezipi, zerdisi téz kélidighan: esebiy kishi. Esebiy bala. Ezeldin temkin we xush chiray bu hakim taqet qilalmay esebiy ademdek warqirap tashlidi. ②Yaman xaraktérlik, ghelite mijezlik: sotlar qanliq we heyran qalarliq weqelerni mezze qilip anglighuchi esebiy xotunlargha tolup kétetti. ③Qattiq achchiq: uning wujudini qandaqtur bir xil esebiy qehrughezep chirmiwalghanidi.

Isim [erebche] buyum, nerse; matériyal: xam eshya. Maddiy eshya.

Eqil-idraki bar, eqil-idrakqa ige bolghan: u eqil-idrakliq adem.

«Yéziq tili» eng ulugh we eng mötiwer zatlar: künlerning biride padishahqa seper hewisi kélip, ekabir-eshreplirini egeshtürüp, daghdugha bilen yolgha chiqiptu.

Rewish. Eksiche: u séning yaman gépingni qilmaydu, eksinche daim dégüdek séni maxtapla yüridu.

«Ekelmek» péilining mejburiy derijisi: yigit anisini we uning tégiwalghan érinimu qoshup ordigha ekeldürüptu.

«Egimek» péilining mejburiy derijisi: ashu tashlardin salni egitip bixeter ötüp kétish asan ish emes.

Péil ①arqisidin mangmaq, keynidin barmaq: eng axirida teklip qilghan shu chokangha egeshtim-de, yürüp kettim. ②Birer kishini dorap, teqlidiy ish-heriket qilmaq; birer kishining gépige kirmek: men on yil sanga egeshtim. ③Rewishdash sheklide «. .. Ge uliship » menisidiki tirkelme rolida kélidu: dunyaning awatchiliqigha egiship, qeshqermu awatliship kétiwétiptu.

Isim ①bir terep yene bir terepke melum hajet, tapshuruq bilen ewetken kishi, ikki otturida wasitilik rol oynaydighan adem: elchi qoymaq. Elchi ewetmek. ②Diplomatik wekillerning eng yuqiri mertiwisi, we shu unwangha ige bolghan adem; diplomat: jungxua xelq jumhuriyitining rosiyede turushluq elchisi. .3 Köchme menilik söz. Dérek (xewer) bergüchi nerse, belge: turna-baharning tunji elchisi hésablinidu.