«Matématika» ottura esirde erebler arqiliq qobul qilinghan we hazir xelqarada omumyüzlük qollinilidighan, nahayiti keng tarqalghan san belgiliri, reqemler yeni 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

«Ezmek» péilining mejburiy derijisi.

Isim [erebche] ①renj, azar, ziyan-zexmet: eziyet tartmaq. Eziyet chekmek. ②Qiyinchiliq, japa-musheqqet, azab: chüshümde bir yurtta bir top xelq qolliri baghlinip, yürek-baghri daghlinip eziyet ichide qaptu.

①Es we yad, es-hosh: men yerni aran-aran dessep, es-yadimni yoqatqan halda, oyman-döng, lay-latqilarni kéchip, cheksiz xiyal déngizigha gherq bolup kétiwatimen. ②Pütün oy, barliq xiyal: chin tömür baturning pütün es-yadi singlisi mextumsulada iken.

Isim [erebche] salamlashqanda éytilidighan, «salamet, aman bolung» menisidiki adet sözi:-essalam, -dep éngiship salam bériptu qiz bowisigha.

Isim [erebche] ①herbiy xizmet ötewatqan kishi, herbiy qoshun ichidiki eng töwen derijilik jengchi: piyade esker. Atliq esker. ②Döletning qoralliq küchliri yaki ularning bir qismi; qoshun, armiye: muntizim esker. Xelq eskiri.

Rewish. Tégi-tektidin alghanda, heqiqette, emeliyette: boway eslide nahayiti danishmen, hemme ilimlardin xewerdar iken.

Isim [erebche] ①«tarix» yüz yil bir dewr qilinghan waqit birliki: ebunasir farabi 10-esirde «ud» muzikisini tilgha alghan. ②Dewr, zaman: ottura esir. Bilimdin hemme ish meydangha chiqqan esirdur bu, bilish lazim bilimsizlerge bu esirde xéridar yoq. ③Urush waqtida düshmen qoligha chüshüp, erkinliktin mehrum qilinghan kishi, tutqun: esirge almaq. Esirge chüshmek. ④Köchme menilik söz. Birer kishi, ish yaki nersige bérilip ketken, sheyda bolghan kishi; meptun, mehliya, bend, qul: sazende özini toxtitiwélip, aldirimastin xelq naxshiliridin bashliwetti. Méhmanlar birdinla jim bolushup dutargha esir bolushti. ⑤Kün pétishtin bir saet ilgiriki waqit: esir waqti. ⑥Esir waqtida oqulidighan namaz: esir oqumaq.

Péil. Esebiy haletke kelmek; xuyini buzmaq, chéchilmaq: del shu minutta élshat birdin esebiyleshti.

Isim [erebche] toy yaki nikah qilishqa pütüshüsh: eqde qilmaq.

Yéngi tesirat, yéngi sawaq we chare-tedbirge ige bolmaq, yéngi bir bilimge érishmek: kitab-depter, qelemni, chüshürmeymen qolumdin. Köngül qoyup öginip eqil taptim uningdin.

Rewish. Ayrim, ongche: shu axshimi chawargha zayit begning öyi ekche qaldi.