Isim [parsche] <botanika> murekkep güllükler ailisige tewe köp yilliq, saman gholluq ösümlük. Xushbuy puraydu; güli tébabetchilikte dora qilinidu, ichini yumshitish, yelni tarqitish, ménge we peyni quwwetlendürüsh, süydük, heyzlerni mangdurush, süt köpeytish qatarliq rolliri bar.
Töwendiki uchurlar «izde qamusi» arxipliridin élindi:
Isim [parsche] <botanika> babunening güli we pütün chöpidin ibaret. -Es-li -ösüm-l-ük-i bab-une (Matricaria Chamomilla) di-n -i-b-aret. Bu ösümlükning güli «güli babone» namida, yiltizi «bix babune» namida dorigha ishlitilidu.
Xususiyiti
Gheyri tebiiy belghem xilitni pishurush, ishshiq qayturush, yel heydesh, yallugh qayturush, tosalghularni échish ashqazan ménge, peylerni quwwetlesh, süydük we héyizni rawan qilish, aghriq peseytish qatarliq xususiyiti bar.
Wekil xaraktérlik pishshiq dora yasalmisi
Jawarish babune, babune yéghi , madditul hayat.
Ünümlük terkibi
Pütün ösümlük we güli terkibide uchuchan may bar. Asasliq terkibi ghamazolin (Chamazuilene), proazolin (Prozulene), farnésini (Farnesene), matirikarin (Matiricarin), rotin (rutin) bar.
Doriliq orni
Ösümlük güli we pütün chöpi.
Orunbasari
Iklilmilik , aq leyli güli, anar süyi
Miqdari
2-10 Gramghiche.
Farmakologiyilik tesiri
Tartishishni boshashturush tesiri bar. Babune qaynatmisi toshqanning üchey yolliri we déngiz choshqisining kanaychilirini tormuzlaydu. Babune terkibidiki apiin (Apiin) we apgénin (Apigenen) ning siliq muskulgha nisbeten ottura derijilik boshashturush roli bar.
2. Yallugh qayturush tesiri: xamazolin we birikken madda kowizolin (Cuoizolene) ning hemmisi tormuzlash tesirige ige.
3. Qan tomurlargha bolghan tesiri: babune charpaqa arqa put qan tomurini taraytidu. Öy toshqinining qan bésimini örlitidu.
4. Bashqa tesiri: qiziwatqan toshqanning qizitmisini qayturidu. Melum derijide baktériye öltürüsh tesirimu bar.
Xas tesiri
Gheyri tebiiy belghem, sewda xilitini pishurush
Ekis tesiri
Galgha, kökrekke quruqluq yetküzidu.
Tüzetküchisi
Hesel, binepshe, niluper
Ishlitish usuli
1. Babune 15 gram, bix kasine 15 gram, bix kirefshe 15 gram, qizilgül15 gram élip dorilarni qaynitip ichse herxil ishshiqlarni qayturidu.
2. Babune, iklilmilik, aq leyli güli, yumghaqsüt uruqi qatarliqlardin15 gramdin élip 60 gram gül yéghi bilen melhem teyyarlap yerlik orungha chapsa süt bézi yallughigha menpeet qilidu.
3. Babune 10 gram, iklilmilik 5 gram, engürshipa, 10 gram,kakinech 10 gram, tawuz uruqi10 gram , qoghun uruqi10 gram qaynitip ichse süydük yolidiki yallugh hem ishshiqlargha menpeet qilidu.
4. Babunedin yagh teyyarlap qulaqqa timitsa soghuqtin bolghan qulaq aghriqigha menpeet qilidu.
5. Babunedin muwapiq miqdarda élip qaynitip horida oltursa yaki belning töwinini yusa börek tash késili, qiyin tughutqa menpeet qilidu.
6. Babunedin muwapiq miqdarda élip qaynitip ichse bedendiki gheyriy tebiiy xilitlarni sürüp tazilaydu
Késellikni dawalash usuli
Jiger, tal, ashqazan, meqet ishshiqliri, her xil yallughlinishliq késellikler, süydük yoli yallughi, héyiz tutulush, boghum aghriqi, qulaq aghriqi, her xil qattiq ishshiqlar, sériqliq chüshüsh, üchey tosulush, ménge we peylerning ajizliqi qatarliqlargha ishlitilidu.
