Bir

①San. «Matématika» eng kichik sanaq san we bu sanni ipadiligen «1» reqimi: gep bir, qulaq ikki (maqal).*Birni birge qoshsa ikki bolidu. ②Isim. Üchinchi shexs qoshumchisi «i» bilen kélip melum bir «kishi, adem» dégen menini bildüridu: biridin qutulup onigha tutuldum (maqal). ③Almash. Isimlarning aldida kélip «shu», «mushu», «oxshash bir» dégen menilerni bildüridu: héytem er-xotun bir mektepte ishleydu. ④Almash. Éniqsiz qoshumche wezipiside kélip «qandaqtur, alliqandaq, qaysidur, qachandur» gha oxshash menilerni bildüridu: bir küni. Bir axshimi. ⑤Rewish. Péillarning aldida halet bolup kélip, ish-heriketning menisini kücheytish rolini oynaydu: bu xewer mehellige bir keldi. ⑥Almash. «Kim», «néme» soal almashliri bilen qoshulup éniqsiz almash rolida kélidu: aygül yolda tonush birkim uchrap qalsa bolatti, dep pat-patla etrapigha qarap qoyatti. ⑦Süpet. Éniqlighuchi bolup kélip éniqlanghuchini gewdilendürüsh, belge we xususiyetni kücheytish üchün xizmet qilidu: bu nahayiti murekkep bir mesile. ⑧Yükilme. «Yalghuz», «peqet» dégen menide tekitlep körsitish üchün xizmet qilidu: bu ishni bir tursunla bilidu, bashqilar bilmeydu. ⑨Süpet. Isimliq jümlining xewiri bolup «ortaq», «oxshash» dégen menilerde kélidu: erebler 32 dölet we rayongha bölüngen bolsimu ularning tili bir, yéziqi bir, étiqadi bir. ⑩Rewish. Bashqa sözler bilen birikip söz yasash rolini oynaydu: bir az. Bir qur. ⑪Baghlighuchi. «Birde», «bezide» dégen menilerni bildürüp, ayrighuchi baghlighuchi wezipiside kélidu:-bir undaq dep, bir mundaq dep diqqitimni chéchiwettingiz ependim,-deptu hesen zerger.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *