Buzmaq

Péil ①bir yürüsh yaki bir pütün nersini parchilimaq, chuwumaq, sökmek, aghdurmaq, weyran qilmaq, kérektin chiqarmaq: öyni buzmaq. Mashinini buzmaq. ②Yoq qiliwetmek, yoqatmaq: u shimining qirini buzmasliq üchün tizini üstige sel tartip awaylap olturdi. ③Yaramsiz, layiqsiz, süpetsiz qilip qoymaq; epleshtürelmey qalmaq: u tuzni tengshiyelmey, ashni buzup qoyuptu. ④Heqiqettikidin, eslidikidin bashqiche qilip ipadilimek (gep-söz heqqide): u yétip kélip nademning meydisige noqup:-ma yaqqa mang, bizning seyni alidu men pul béridu,-dédi Uyghur tilini buzup sözlep. ⑤Mewjut weziyetni, keypiyatni, haletni özgertmek; dexli qilmaq: tinchliqni buzmaq. Jimliqni buzmaq. Teletini buzmaq. ⑥Mas kelmey qalmaq, nuqsan yetküzmek: yéngi sélinghan binalar arisidiki bu qedimiy öyler qoruning yéngiche hösnini buzup turatti. ⑦Berbat qilmaq, bikar qilmaq, yoqqa chiqarmaq: pilanni buzmaq.＊Ishni yenila nurmuhemmet buzdi. ⑧Riaye, emel qilmay, xilap heriketler bilen shughullanmaq: qanunni buzmaq, wedini buzmaq. ⑨Soghuqchiliq chüshürüp yaman aqiwet peyda qilmaq; yamanlashturmaq, chataqlashturmaq, ayriwetmek: arini buzmaq. Ailini buzmaq.＊Yaman harwa yol buzar, yaman adem yurt buzar (maqal).⑩Eslidiki chekni bösüp ötmek; halqimaq: rékortni buzmaq. ⑪Rohiy jehettin chiritmek; toghra yoldin azdurmaq; aynitmaq: chaqni buzghan xanisi, qizni buzghan anisi (maqal). ⑫Ippet-nomusini depsende qilmaq, ippet-nomusigha tegmek, ayagh asti qilmaq (qizlar heqqide): nametning pul bilen yash qizlarni buzghanliqi heqqidiki matériyalgha asasen yéqinda saqchi idarisi uni qolgha aldi. ⑬Bihude serp qilmaq, israp qilmaq, zaye qilmaq: pulni buzmaq.