B

Bay

①Süpet. Héch nersige mohtajliqi yoq; nurghun mal-dunyasi bar: bay memliket. Bay adem. ②Süpet. Terkibide, ixtiyarida, baghrida, ichide kéreklik we paydiliq nersiler köp; mol, yéterlik: yéri bayning éli bay (maqal). ③Isim. Mal-dunya yighquchi; döletmen kishi: bay barni bermes, kembeghel qarap turmas (maqal). ④Isim. Baylargha murajiet qilishta yaki ular toghrisida söz bolghanda, ularning nami ornida yaki namigha qoshup ishlitilidu: dédim turup:-bay aka, oghri demsiz méni siz? Qotandiki izlarni, qarap körüng qandaq iz. ⑤Isim. Hörmet yüzisidin kishi namigha qoshup ishlitilidu hem kishi ismining terkibiy qismigha kiridu: emetbay. Tashbay. ⑥Isim. Shinjang Uyghur aptonom rayoni aqsu wilayitidiki bir nahiyining ismi.

Bayliq

Isim ①bay bolush, bay halet. ②Qimmiti bar maddiy nersiler; pul-puchek, mal-mülük qatarliqlar: yer asti bayliqi. Kan bayliqliri. ③Terkibidiki yaki ixtiyaridiki bar nersilerning omumisi: til bayliqi. Söz bayliqi.*Eqildin artuq bayliq yoq (maqal).

Bosh

Süpet ①ichide héch nerse yoq; quruq: bosh qacha, bosh taghar. ②Adem yaki nersidin xaliy, igilenmigen; bikar: bosh orunduq. *-Muellim, bizning ikki éghiz öyimiz pütünley bosh turuwatidu. Shu öyge köchüp kélemdila?-Dédi méhray muellimge semimiy iltimas qilip. ③Ish, xizmet bilen meshghul bolmighan; ishtin xaliy, bikar:-balimiz bosh waqitlirida mushundaq nersilerni yasap oynisa, zéhni échilidu emesmu?-Dédi sélim aka ayaligha. ④Asan üzülüp, yirtilip, sonup kétidighan, puxta emes: bosh yip. Bosh kések. ⑤Küchsiz, zeip, asta, sus: bosh awaz. Bosh shamal.*Yataqning ishiki bosh chékildi. ⑥Köchme menidiki söz. Qattiq qol, telepchan emes, boshang: bosh rehber.*Tursunmu bosh yigit emes, qizlargha qandaq körünüshni bilidu. ⑦Yéterlik emes, kem: zahir xenzuchida boshraq idi. ⑧Qizghin emes, sus: dadisi bir-ikki qétim boshqina kayip qoydi.