Uyghur Tilining Izahliq Lughiti

Ataq

Isim ①nam-abruy, shöhret, dangq: yaman ataq bilen yürgendin, yaxshi ataq bilen ölgen ewzel (maqal). ②Qandashliq yaki toylishish munasiwiti bolmay turup tughqanliq nami bilen yürgenlerge nisbeten éytilidu: ataq ata. Ataq bala .③Unwan:-mubarek bolsun, özlirige «alahide derijilik ashpez» dégen ilmiy ataq bériliptu!-Dédi mutellip xushalliq bilen.

Ajiz

Süpet [erebche] ①jismaniy jehettin küchsiz, zeip, quwwetsiz: ajiz ayal. Téni ajiz. ②Amalsiz, ilajsiz, nailaj, yar-yöleksiz: xosh, heq sözni qildim bégim, ajiz puqraning telipini yetküzdüm, oylap körsile, quruq taghar öre turmaydu-de!③Pes, bosh, küchsiz (awaz heqqide): qayaqtindur, nahayiti ajiz yigha awazi anglandi. ④Xire, nursiz: ayning ajiz nuri öy ichige tünglüktin chüshüp turatti. ⑤Melum jehetlerde iqtidarini qismen yaki pütünley yoqatqan, töwenligen: élishaning közi ajiz idi. ⑥Maddiy küch we maliye küchi yétersiz, kem: u ajiz dölet. ⑦Arqida qalghan, nachar, töwen, yétersiz: derste ajiz oqughuchilargha herküni birer saet qoshumche öginish qilip bériwatimen.

Achchiqchéchek

Isim [achchiq+chéchek] «botanika» éyiq tapanliqlar ailisige kiridighan köp yilliq, saman gholluq ösümlük. Égizliki besh-on santimétir, gholi köp, topliship ösidu; üch qaytilanghan peysiman murekkep yopurmaqliq, güli chong, ghol uchida yalghuz ösidu; gholi dora bolidu.