Awazshunas

0 153

Isim. Awazshunasliq bilen shughullanghuchi.

Awaylashmaq

0 150

«Awaylimaq» péilining ömlük derijisi.

Awun

0 160

Süpet. Köp, jiq, nurghun: uruq yéngi, sap we xasiyetlik bolghandila awun hosul élish mumkin.

A

0 315

①Uyghur élipbesining birinchi herpi we shu herpning nami

②«Awu» sözining qisqarghan shekli.

③Ret jehette birinchi orunda turidighan sheyini bildüridu; a. Sinip. Awu «1- yilliq a» sinipqa kiring.

④Yüklime söz. Péillarning axirigha ulinip tekitleshni bildüridu: chaqqanraq bolunga. Tézrek mangghina. Kélimen demsiza?

⑤Turghun sözlerdin péil yasaydighan qoshumche: yash- yasha. Qéyin- qéyna. Oyun- oyna

Abruyperes

0 218

Süpet [parsche] nam-shöhret, abruy qoghlishidighan: u intayin abruyperes padishah idi.

Abstraksiyilik

0 159

Süpet. Abstraksiyige ige, abstraksiyileshken.

Apa

0 197

Isim ①baliliq yaki balisi bar ayal; ana. ②Hörmet yüzisidin özidin chong ayallarning ismigha qoshup ishlitilidu: ayimxan apa. ③Üchinji shexs igilik qoshumchisi qoshulghanda bezi erlerning öz xotunini atap chaqirishini bildüridu: apisi! Balilar körünmeydughu? ④Qorqush, chöchüshni bildüridighan imliq rolida kélidu: öyning ichide bir qizning «apa!«Dégen awazi anglandi.

Aptorluq

0 163

①Süpet. Aptorlargha xas, aptorning özigila tewe: aptorluq hoquqi. ②Isim. Eserning aptori bolush, muelliplik: aptorluqni étirap qilmaq.

Aprél

0 178

Isim [rusche<latinche>] <astronomiye> ①bu qedimki rim xristianchilirining kattiwashliridin birining ismi. U miladiye kaléndarini tüzüshke qatnashqanliqi üchün bu ay shuning nami bilen atalghan. ②Miladiye kaléndari boyiche 4-ay.

At

0 239

1. Isim ①tom tuyaqliqlargha mensup süt emgüchi yirik ish haywini: yéyishlik at harmas (maqal).＊Qérighanda at téziki altun körüner (maqal). ②Atning béshigha oxshitip yasalghan shahmat uruqi: atni mangmaq. ③On ikki möchelde yettinchi yilning nami: u at yilliq.

2. Isim ①adem yaki nersilerge qoyulghan mexsus isim: uning ögey qizining éti hejerxan, öz qizining éti patmixan iken. ②Nam, ataq: at aylixangha, yol sarixangha (maqal). ③Shan-shöhret, yaxshi nam; dangq: yaxshidin at qalidu, yamandin dad qalidu (maqal). ④<til-yéziq> sheyilerning namini bildürüp, «kim? Néme?«Dégen soallargha jawab bolup kélidighan söz türkümi ,«isim«mu déyilidu: ataqliq at. Türdesh at.