«Arghunlashturmaq» péilining mejhul derijisi.

Rewish. Arqisiche.

Péil ①jédelliship tutushup qalghanlar yaki chélishqanlarning arisigha kirip, tutuwélip ayriwetmek, arilashmaq: sekrep turghan saqchi hüseynemge bir kachat saldi, uningghiche bashqilar arichilap urghuzmidi. ②Arilap mangmaq, arisi bilen mangmaq: u «bu yolda méngish xeterlik» dep, yiraq bolsimu arichilap méngip ketti.

Péil ①bir-birige qoshulmaq, birleshmek, birikmek: hesen boway öz waqtida qéchirni toxtatqan bolsimu, on jingdin artuq uruq yumshaq topigha ariliship, yerde chéchilip yatatti. ②Bashqilarning sözige söz qatmaq, ishigha qatnashmaq:-yaq, balilirim, men buninggha qoshulmaymen,-dep arilashti dawut akam. ③Alaqe qilmaq: yashliqim türme we tarim emgiki bilen ötüp ketti, qiriq nechche yashliq adem bolghinimdila jemiyetke arilashtim. ④Bardi-keldi qilmaq, munasiwet baghlimaq

Azmu emes, köpmu emes, melum miqdarda, melum derijide; az-paz: rastini éytqanda hemme kishide az-tola kemchilik, xataliq bolidu.

Isim [erebche] ①jin-alwasti: qanche jan, qanche kéme yem bolmighan dolqunlargha, ötken kéche tün azazuli chirqirighan chaghda!? ②Köchme. Hiyliger hem uchigha chiqqan bishem, ushshuq, urushqaq, öktem: azazul xotun.＊Wayyey patime hede, jangzilargha bérish mayaqta tursun, baghqa chiqip sel yoqap ketsem, keynimdin böjilerdek mariship yüridighan boldi, bu azazullar.

①Süpet. Azghan ösken yaki ösidighan: azghanliq ériq. Azghanliq baghlighuchi ②isim. Azghan ösken orun, jay: taghdiki nurghun maymunlar ürküp keng bir azghanliqqa kirip kétiptu.

«Aznilimaq» péilining ömlük derijisi: bügün qasim akamning kélinliri opmuoxshash kyiniship aldirap-ténep etigendila chong öyige azniliship kétishti.

Süpet ①yéterlik asasi bolmighan, deliller bilen mustehkemlenmigen, ispatlanmighan, ispatsiz: bu gepni anglighan tülke börige uchrap:-öchkiler qilche asassizla namingizgha til tegküzishidu, -deptu. ②Sewebsiz, meqsetsiz: méni hem waqtinche tashlap qoyghini emesken asassiz hemde sewebsiz. Bu démek ümidning uchquni emma, ümidmu güllimes ejirsiz-tersiz. ③Zörüriyiti yoq, quruq; hajetsiz: lékin semet bu endishini asassiz dep hésablaytti.

Isim. Qolayliq, ongayliq:-hezretlirining sayisi her ishqa asanliq béridu, -dédi qazi aldirimay jawab bérip.

Isim [rusche«grékche] «astronomiye» astronomiyining bir tarmiqi. U fizikiliq türlük usullar we nezeriyiler arqiliq asman jisimlirining fizikiliq xususiyiti, ximiyilik tüzülüshi, qurulmisi, peyda bolushi, yoruqluqi, massisi, chong-kichikliki, témpératurisi, magnit meydani, zichliqi, qurulmisi, ximiyilik terkibi, quyash we turghun yultuzlarning énérgiye menbesi qatarliqlarni tetqiq qilidu.

«Asmaq» péilining mejburiy derijisi: achqa qazan asturma, muzlighangha ot yaqturma (maqal).