«B» Bilen Bashlanghan Izahlar

Böken

①Isim «zoologiye» süt emgüchilerning bir türi. Ten shekli öchkige oxshap kétidu, adette shinjangdiki qangsharliq böken közde tutulidu; yügürük we ussuzluqqa chidamliq; münggüzliri aquch yaki sarghuch bolup, sel yaysiman, asti teripi kawak kélidu; münggüzining tébabetchilikte qizitmini qayturush, zehersizlendürüsh, jigerni küchlendürüsh we ushshaq aghriqlarni dawalashta alahide roli bar. ②Isim. Dialékt. Lokka.

Bölüm

Isim ①qisim, xana we shu qatarliq ajritilghan nersilerning herbir qismi; ishxana: binaning bölümliri. Kémining bölümi. ②Idare, muessese, karxana, magizin, muzéy qatarliqlarning melum ish bilen shughullinidighan, bir türdiki nersiler toplanghan herbir qismi; shöbe: maliye bölümi. Kadirlar bölümi. ③Ilmiy yaki bediiy eserlerning melum mesilige béghishlanghan herbir musteqil qismi: bu kitabchida «ijtimaiy inqilabning shekli we qorali» mesilisi mexsus sözlengen bir bölüm bar. ④Bölek, qisim: ormini bölüm tügiter, ademni ölüm (maqal).

Burimaq

Péil ①bashqa terepke qaratmaq, qayrimaq, egmek: adil béshini yérim burap qadirgha bir qarap qoydi. ②Aylandurmaq, tolghimaq: saetni burimaq. Gaykini burimaq. ③Heriket yönilishini özgertmek: u mashinini onggha burap, uchqandek heydidi. ④Köchme menidiki söz. Yöneldürmek, qaratmaq: merkiziy komitétning chaqiriqi boyiche xizmetning muhim nuqtisini sotsiyalistik zamaniwilishish qurulushigha buriduq. ⑤Köchme menidiki söz. Köchürmek, yötkimek (gep-sözning mezmuni heqqide): ayalim méning rasttin achchqilanghanliqimni körüp, gepni bashqa yaqqa buridi.

Burun, Burni

①Rewish. Ilgiri, ilgiriki chaghlarda: burun bir yézida obul dégen bir kishi bar iken. ②Rewish. Weqe, hadise yaki shu heqte söz boluwatqan peyttin aldin, baldur: toygha barsang burun bar, burun barsang orun bar (maqal). ③Isim. Adem we haywanlarning purash, nepeslinish ezasi: burni chong. Burni qanimaq. ④Isim. Qoghun, tawuz qatarliq méwilerning sapiqi orunlashqan yérining qarshi teripi: qoghunning burni.

Buzun

Isim «botanika» üchqat ailisidiki yopurmaq tashlaydighan chatqal. Kichik yopurmaqliri besh tal bolup, soqichaq kélidu; gülning renggi sarghuch yaki aquch yéshil méwisi shirnilik, renggi toq qizil we sharsiman kélidu; yiltiz posti we yumran shéxi dora qilinidu, peyni boshitish, qanni janlandurush, rématizmni dawalash roli bar.