Ghenizat Gheyurani

Uyghur qamusi

Ghenizat Gheyurani (1930-2007) kelpin nahiyeside tughulghan. 1948-Yilidin 1950-yilighiche shinjang darilfonunida oqughan. 1950-Yilidin 1953-yilighiche sabiq ölkilik 2-darilmuelliminde oqutquchi bolghan. 1953-Yilidin 1955-yilighiche shinjang xelq neshriyati Uyghur derslik guruppisining bashliqi bolghan. 1955-Yilidin 1957-yilighiche merkiziy milletler institutining tilshunasliq sinipida oqughan. 1957-Yilidin 1962-yilighiche «shinjang géziti» idariside muherrir, muxbir bolup ishligen. 1962-Yilidin 1966-yilighiche üchturpan nahiyelik 1-ottura mektepte oqutquchiliq qilghan. 1980-Yilidin bashlap, shinjang Uyghur aptonom rayonluq til-yéziq komitétida til tetqiqati bilen shughullanghan.

Ghenizat Gheyurani 1949-yili «shinjang géziti» de élan qilinghan bir türküm shéirliri bilen ijadiyet sépige kirgen. Uning «tarim boyida», «hayat qoshiqi» qatarliq shéir toplamliri, «boldi qil» namliq félyeton we satiralar toplimi, «100 rubaiy» namliq rubaiylar toplimi neshr qilinghan.

Ghenizat Gheyuranining til tetqiqat we neshriyatchiliq sahesidiki töhpisimu alahide gewdilik. Azadliqtin kéyin u tunji bolup tüzgen bashlanghuch mekteplerning élipbe, til, matématika qatarliq derslikliri we toluqsiz ottura mektepning girammatika dersliki (1-qisim) shinjang xelq neshriyati teripidin neshr qilinip shinjangdiki Uyghur mektepliride derslik qilip oqutulghan. Uning qatnishishi we mesul muherrirlikide tüzülgen alte tomluq «Uyghur Tilining Izahliq Lughiti» 1990-, 1999-Yili Milletler Neshriyati teripidin, bir tomi 1999-yili shinjang xelq neshriyati teripidin neshr qilinghan. Bu lughetning 1-tomi 1991-yili shinjang Uyghur aptonom rayoni boyiche pelsepe-ijtimaiy pen eserlirini bahalashta 1-derijilik mukapatqa érishken. Uningdin bashqa, yene «Hazirqi zaman Uyghur tilining imla qaidisi we imla lughiti», «Hazirqi zaman Uyghur edebiy tilining imla we teleppuz lughiti» Qatarliq köpligen lughetlerni tüzüshke we békitishke qatnashqan. 1992-Yili dölet ishliri mehkimisi teripidin alahide teminattin behrimen bolghuchi munewwer mutexessis bolup bahalanghan.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *