Isim [parsche] ①ishlengen ish, emgek, xizmet: eger haram mal yeydighan bolsam, qilghan ejrim bikar bolidu. ②Ghemxorluq, köyünüsh, köngül bölüsh, telim-terbiye: tikende gül échilghandek, asmangha pichaq atidighan oyun qépidin xélila ümidlik oqughuchi yétilip kéliwatidu, buning hemmisi silining ejirliri.

Péil. Heyran bolmaq, heyran qalmaq, tang qalmaq, teejjüplenmek: bir külpettin qutulup, ikkinchisige yoluqqinimgha ejeblendim.

Isim [exlaq+qarash] exlaqqa bolghan tonush, chüshenche; nuqtiinezer: esqerning exlaqqarishi yaxshi. Shunga u exlaq, intizamgha angliq riaye qilidu.

Péil. Exmeqqe aylanmaq, exmeq bolmaq: mushu heqiqetni uning oyun bilen exmeqliship ketken kallisigha, haraq bilen qariyishqa bashlighan könglige ornashturushqa tirishtim.

Isim [erebche] ①til wasitisi arqiliq ijtimaiy turmushtiki küreshlerni obrazliq ipadileydighan senet. U, sehne esiri, shéir, hékaye, nesriy eserlerni öz ichige alidu. ②Birer xelq we bir dewrning bediiy, ilmiy, peylasopluq we bashqa eserlerning yighindisi. ③Mueyyen bir pen yaki sahege, mesilige ait eserler, kitablar.

«Edeplimek» péilining ömlük derijisi.

Isim. «Yéziq tili» edep-exlaq, tertip-qaide, ésil pezilet: ey bégim, u ölgüsi kelgenlikidin özlirini xapa qildi, biraq uni öltürüwetsile, u erdem saqlap shéhit boldi dégen namgha ige bolidu-de, özliri namerd dégen yaman namgha qalidila, -deptu qazi.

Péil ①layiq, muwapiq kelmek, mas kelmek: tupraqni yaxshilash, mehsulatni ashurush qatarliq jehetlerde élip barghan ilmiy tejribilerni qedirleshke erziydu. ②Tégishlik bolmaq, del kelmek, artuqche, zaye bolmastin jayida bolmaq: weten ana! Ana üchün oghlanlar, qanlar aqquzup qurban berse erziydu.

«Erkilimek» péilining ömlük derijisi.

①Erkek we chishi: qozining erkek-chishisini perq etmek. ②Köchme menilik söz. Yaxshi-yaman, épi-jipi: yolning erkek-chishisini bilmek. Ishning erkek-chishisini bilmek.

Isim. Dial. Kalpuk, lew.

Dialékt. Her xil-her yangza; ong-tetür, égiz-pes.