Niyaz Kérim Sherqi

6 557

Niyaz Kérim Sherqiy 1948- yili 10-ayda turpan shehiride tughulghan. Shinjang unwérsitétini püttürgen. Hazir junggo xettatlar jemiiyitining heyet ezasi hemde junggo xettatlar jemiyiti tehrirlik, neshr qilish komitétining heyiti . Junggo tarix moziyi güzel senet galiriyisining meslihetchisi, aptonum rayunluq xelq hökümiti tarix medeniyet yurtining tetqiqatchisi, aptonom rayunluq edebiyat-senetchiler birleshmisining heyiti, aptonom rayonluq cheteller bilen dostluq ornitish jemiyitining heyet ezasi, aptonum rayonluq xettatlar jemiyitining daimiy ishlar muawin reisi, shinjang yipek yoli xettatlar, ressamlar akadémiyisining muawin mudiri, döletlik 1-derijilik güzel senet ustazi. Uyghur xettatlqida yitekchilik rolini dawamliq jari qildurup kéliwatqan pexirlik ‍ustaz Niyaz Kérim Sherqige 2015-yili shiwitsye xan jemeti teripidin pexriy doktorluq unwani bérildi hem ordin teqdim qilindi. Niyaz Kérim Sherqining eserliri köp qétim memliketlik we...

Dawamini oqung!

Abduréhim Ötkür

1 760

Uyghur bugünki zaman edebiyatining yarqin namayendiliridin, yirik shair we yazghuchi mol netijiliri bilen xelqimizning köngül töridin orun élip kéliwatqan istidatliq merhum edebiyatshunas alim Abduréhim Ötkür 1923- yili qumulda otturahal tijaretchi ailiside dunyagha kelgen. U öz ata- anisidin kichikidila ayrilip, yétim qalghan. Dadisi tilesh bégim artush tijenlik kishi bolup, alemdin öter chéghida, emdila tört yashqa kirgen abduréhimni qumul mötiwerliridin bolghan dosti osman hajigha oghulluqqa bériwetken. Osman hajim köpni körgen, oqumushluq, tereqqiyperwer kishi idi. U ömür boyi perzent yüzi körmigen bolghachqa, abduréhimni intayin arzulap we köngül qoyup terbiyiligen. Uni özi oqutup xet-sawadini chiqarghandin kéyin, diniy mektepke bergen. Diniy mektepte derslik qilinghan klassik eserler ichide «soڧi allayar» dégen kitab tilining chüshinishlik, ammibab, güzel,...

Dawamini oqung!

Chimengül Awut

1 557

Yash shaire Chimengül Awut 1973- yili 6- dikabir qedimiy sheher qeshqerde tughulghan. 1991- Yili ottura mektepni püttürüp qeshqer pidagogika inistitotining jonggu til-edebiyat kespige qobul qilinghan. Uning aliy mektepte oquwatqan mezgilliridila shinjang yash ösmurler neshiriyati teripidin tunji shéirlar toplimi «tetur chiqin» neshirqilinghan, 1996- yili oqush püttürüp qeshqer Uyghur neshriyatigha xizmetke teqsim qilinghandin buyan hazirghiche Uyghur tehrir bölimide muherrir bolup ishlewatidu. Ediplik hayatiuning arqa-arqidin neshir qilinghan «qisas ghunchisi», «tash yapraq», «barsa kelmes yol» qatarliq shiérlar toplamliri oqurmenlerning izchil yaxshi bahasigha irishken. «Shor deryaning u teripi» namliq dastani 14- nöwetlik «xantengri edebiyat mukapati» gha irishken. Chimengül Awut 2004- yili shinjang boyiche ötküzülgen tunji qétimliq «ayallar edebiyati muhakime yighini» da «shinjangdiki on meshhur ayal edip»...

Dawamini oqung!

Islamjan Shérip

8 643

Alim, töhpikar terjiman, zamanimizdiki dangliq Uyghur neshiriyatchisi, natiq Islamjan Shérip 1947-yili 3-ayda qeshqer shehride tughulghan, beshkérem, awat yéza we qeshqer shehiride toluqsiz, toluq ottura mekteplerde oqighan. 1976-Yili j k p ge kirgen. U «sh, u, a, r ijtimaiy penler munbiri» tehrir heyitining mudiri, junggo az sanliq milletler pelsepe, idiye tarixi jemiytining daimiy heyet ezasi, junggo Uyghur medeniyet-tarix tetqiqat jemiytining daimiy ezasi, «qudaghubilik» ilmiy jemiyitining ezasi, «on ikki muqam» tetqiqat jemiytining ezasi sh, u, a, r ijtimaiy pen eserlirini bahalash komtéti ishxanisining muawin mudiri bolghan. U 1967-yili sabiq merkiziy milletler institutini, 1985-yili j k p merkiziy partiye mektipining aspirantliq sinipini püttürgen. Ilgiri-axir bolup yeken nahiyilik partkom teshwiqat bölümi. Qeshqer wilayetlik partkom...

Dawamini oqung!

Doktor Erkinay Abliz

0 572

Erkinay abliz 1976- yili bügür nahiyiside bir oqutquchi ailiside dunyagha kelgen. U 1997- yili shinjang pédagogika uniwérsitétining fizika kespini püttürüp, baklawur unwanini aldi. U uniwérsitétta oquwatqan mezgilde özlükidin rus tili ögendi. Aliy mektepni püttürgendin kéyin bügür nahiyilik 1- ottura mektepte fizika oqutquchisi bolup ishlidi. Xizmet qilish jeryanida u chet elge chiqip oqushqa irade baghlap, bir tereptin ishlep, bir tereptin özlükidin ingliz tilini ögendi. Shundaqla shinjang uniwérsitétining magistirant terbiyilesh merkizide «qollanma matématika» kespide ikki yil ders aldi. Amérikida magistirliq we doktorluq unwani üchün oquydighan chet ellik oqughuchilar «tofil» (TOEFL) dep atilidighan ingliz tili imtihani bilen «GRE»dep atilidighan toluq ottura mektep kespiy derslirini mezmun qilghan yene bir imtihanda layaqetlik bolmisa bolmaydu. Erkinay...

Dawamini oqung!

Uyghur Doktorliri

0 477

Abduqadir hoshur (tibbiy, yaponiye)
Asiye (tibbiy, fransiye)
Arzugül ghulam (béyjing pen téxnika uniwérstéti)
Alim tursun (muhit ilmi, junggo)
Abdusalam jalalidin (jughrapiye, yaponiye)
Abduqadir tash (axbarat, amérika)
Abdushükür éliyuf (fizika)
Aynur abdurazaq (kompyutur, amérika)
Ayjamal abdurahman (matimatika, gérmaniye)
Aygül muhemmed (matimatika)
Abduweli Kérim (edebiyat, junggo)
Ayqiz qadir (junggo)
Abdureshid jelil qarluq (jemiyetshunasliq, türkiye)
Abdushükür abdureshid
Abduréhim tursun (pelsepe, qirghizistan)
Abduwasit gholam (jughrapiye, amirika)
Abdusemiy abdurahman (senet, yaponiye)
Abduréhim aytbayéw
Abduxélil abduréhm (tilshunasliq, yaponiye)
Abduréhim rahman (tilshunasliq, junggo)
Ablikim yasin (türklogiye, junggu)
Ablet qadir (yéza igilik, yaponiye)
Abdureshid (tebiy pen, yaponiye)
Asiye kérim (tebiy pen, yaponiye)
Ablehet ebdulhimid (tebiiy pen, yaponiye)
Abliz himid (tebiy pen, yaponiye)
Alimjan (jughrapiye, yaponiye)
Alim abdurahman (tebiy pen, yaponiye)
Alimjan idris (tebiy pen, yaponiye)
Abdukérim abdulla (tebiiy pen, yaponiye)
Abdulétip abdulla (tebiiy pen, yaponiye)
Abdughéni abduréhim (tebiiy pen, yaponiye)
Abdughopur abdukérim (tibbiy pen, yaponiye)
Abdureop Polat (türklogiye, türkiye)
Aysima mirsultan (türklogiye,...

Dawamini oqung!

Iqbal Tursun

1 508

Iqtidarliq edebiyat tetqiqatchisi shinjang pédagogika uniwérsitétining proféissori, filologiye penliri dokturi Iqbal Tursun 1969- yili 8- séntebir qeshqer shehiride xelq senetkari ailiside dunyagha kelgen. Bashlanghuch – tuluqsiz we toluq ottura mektepni börtala we qeshqerde oqughan. 1986- Yili shinjang uniwérsitéti edebiyat fakultétigha toluq kurs oqushiqa qubul qilinghan. 1991– Yildin 1994- yilgha qeder shumektepning türkiy til-edebiyati kespi Uyghur edebiyat tarixi yönilishi boyiche magistir aspirantliqida oqup ela netije bilen oqushni tamamlighan, shu yili 7– aydin étibaren shinjang pédagogika uniwérsitéti filologiye inistitutida ishlep kelmekte.Iqbal Tursun xizmetke qatnashqandin tartip hazirgha qeder tuluq kurs we aspirantlargha «Uyghur kilassik edebiyat tarixi», «edebiyat nezeriyesi», « istétika», « edebiyat–senet pisxologyisi», «newaishunasliq tetqiqati», «kino–téléwiziye senitidin zoqlinish», «edebiyat tetqiqat métodologiyisi», «Uyghur qedimki...

Dawamini oqung!

Memtimin Hoshur

9 500

Memtiin hoshur – Uyghur hazirqi zaman edebiyatidiki közge körüngen we muhim orunni igiligen yazghuchilardin biridur. U asasliqi proza saheside muhim eserlerni wujudqa keltürüp, Uyghur hazirqi zaman edebiyatining tereqqiyatida belgilik töhpe qoshqan. U hazir junggo yazghuchilar jemiyitinng ezasi.

Qisqiche hayati
Yazghuchi Memtimin Hoshur 1944-yili ghulja shehiride tughulghan. 1962-Yili ghulja sheherlik 3-ottura mektepni, 1967-yili shinjang uniwérsitétining til-edebiyat fakoltétini püttürgen. 1968-Yilidin 1972-yilighiche ghulja sheherlik baghwenchilik meydanida qayta terbiyide bolghan, 1972-yilidin 1975-yilighiche ghulja shehiri képekyüzi yézisida xelq ishliri kadiri, 1975-yilidin 1979-yilighiche ghulja sheherlik sheher qurulushi idariside teshwiqat kadiri qatarliq xizmetlerni ishligen.

Yazghuchiliq hayati
Memtimin Hoshur 1979-yilidin 1995-yilighiche «ili deryasi» zhornilida muherrir, bash muherrir, ili oblastliq yazghuchilar jemiyitining kespiy yazghuchisi we muawin reis qatarliq wezipilerni ötigen.

1995-Yilidin 2006-yilighiche shinjang Uyghur...

Dawamini oqung!

Ghojimuhemmed Muhemmed

0 721

Ghojimuhemmed Muhemmed 1971- yili 9- ayning 27- küni guma nahiyesining qoshtagh yézisida tughulghan. 1988- Yili qoshtagh yézisida toluq ottura mektepni püttürgen. 1990- Yilidin 2002- yilghiche xoten paxta toqumichiliq fabrikisida ishchi bolup ishligen. 2004- Yildin bashlap hazirghiche xoten wilayetlik yoluchilar toshush bash békitide ishlep kelmekte. Edebiy ijadiyiti «yéngi qashtéshi» zhurnilining 1990- yilliq 3- sanida élan qilinghan «méning jennitim» namliq shéir bilen bashlanghan bolup, hazirghiche aptonom rayonimizdiki uyghurche yéziqta chiqiwatqan her qaysi metbuatlarda 2000 parchidin artuq shéir we nesirliri élan qilindi. 30 Parchige yiqin shéiri xenzuchigha terjime qilinip élan qilindi. «Meshrep chöli», «erning éppiti», «rezil aptap», «dutarchi ayal» namliq 50 parchige yiqin shéirliri ilgiri- kiyin bolup «xantengri edebiyat mukapati», «köknur shéiriyet mukapati»,...

Dawamini oqung!

Reshid Rehmeti Arat

0 456

Aptori: Yüsüpjan Yasin (terjime eser)
Reshid Rehmeti Arat qazan tatarliridin yétiship chiqqan dunyawi nopuzgha ige meshhur türkolog.

U 1900- yili qazan shehirining gherbiy shimalidiki kona üjümde tughulghan. 1906-1910-Yillarda bashlanghuch terbiyisini alghan. 1913- Yili qizilyar shehiride ottura mektepni, 1918- yili lise (toluq ottura mektep) ni tamamlighan.

1917-Yilidiki bolshiwék inqilabidin kéyin türlük jemiyetler qurulup, ular qarmiqida her xil zhornallar chiqirilishqa bashlighan. Reshidi rehmeti arat dostliri bilen birlikte «birlik» namidiki bir jemiyetni qurup, «yashliq téngi» dégen bir zhornalni chiqarghan we destlepki qelem sinaqlirini mushu zhurnaldin bashlighan.

Reshid Rehmeti Arat 1918- yili eskerlikke élinip, aldinqi sepke ewetilgen. 1919-Yili yarlinip sibiriyige yötkiwitilgen. U, sibiriyide qazan tatarliri topliship olturaqlashqan yerlerdiki medeniyet heriketlirining muhim ijrachiliridin birige aylanghan.

1922- Yili gérmaniyige bérip pelsepe...

Dawamini oqung!

Shéringül Yunus

0 559

Shéringül Yunus 1989- yili 12- ayda qomul sheherlik palwantur yéza dörbejin yoqiri mehelle kentide déhqan ailiside dunyagha kelgen. Bashlanghuch we toluqsizni qomulda tamamlap, 2006- yili béyjing changping 2- ottura mektipining shinjang toluq ottura sinipigha ötken. 2010- Yili ela netije bilen sherqi shimal ormanchiliq inistitotining baghwenchilik fakoltitigha qobul qilinip, 2014- yili 7- ayda oqush püttürüp qomulgha qaytip kelgen. Shéringül ata-anisining yaxshi terbiyesi we oqutquchisi tursunjan ishaqning tesiride, kichikidinla xettatliqqa we resim sizishqa alahide ishtiyaq baghlighan bolup, 2003-yili tetil mezgilide ustazi eset muhemmetning yétekchilikide xettatliqning deslepki asasini tikligen. Qomulda oquwatqan mezgilide bir qanche parche hösinxet esiri aptunom rayon, wilayetlik musabiqilerde yaxshi netijilerge érishken, toluq otturigha chiqqandin kéyinmu xettatliqqa bolghan qiziqishi qilche suslap...

Dawamini oqung!

Küresh Ibrahim

0 440

80- Yillarning béshida, merhum shair nurmuhemmed erkiyning «kimning bar ashundaq alimi qéni, pexirlen dunyagha mehmud wetini» dégen ikki misra neqrat qilinghan ghezili ulugh Uyghur alimi Mehmud Qeshqiriy yazghan qamus «diwanu lughatit türk – türkiy tillar diwani» ning hazirqi zaman uyghurche neshri bilen teng tengritéghining jenubiy we shimaligha tarqilip kishilerning, xususen aliy we ottura mektepte oquwatqan yashlarning qelbini lerzige kelturgen we ularning otluq qelbige Mehmud Qeshqiriydek alim bolush istikining öchmes meshilini yaqqanidi. Memlikitimizning tunji Uyghur doktor ashti (postdoctor博士后) ximiye-fizika alimi küresh ibrahim mana shu chaghlaridiki diligha yüksek ghayini pükken yashlarning biri hésablinidu.

U 1978- yili béyjing paytext pédagogika uniwérsitétining ximiye fakultitigha qobul qilindi. Shu chaghda, pütün fakultét boyiche birdinbir Uyghur perzenti bolghan...

Dawamini oqung!