Maqal-Temsiller (I)

0 239

It kallisi texside toxtimas. It müshükni buyrusa, müshük qoyruqini buyruptu. It itliqini qilmisa köngli tinmas. Ittin qorqqan gaday emes. Itning igisi bolsa, börining xudasi bar. Ich siringni atanggha éytma. Ichi tarning köngli tinmas, éshek mingenning puti tinmas. Ichi toshmisa téshigha chiqmas. Ichi köymigenning köti qichishmas. Ichide rozi tutup, téshida héyt oynaptu. Izzet tapay diseng xizmet qil. Israpchiliq nede? Pishanisi terlimigen yerde. Ish bashqa, hewes bashqa. Ish qilishqa béli bosh, gep qilishqa aghzi qosh. Ish ishteyni achidu. Ishtangha chiqqan köngülge ayan. Ishq oti püwligenge öchmes. Ishqi yoq yardin, issiq ochaq yaxshi. Ishik körgenni alma, böshük körgenni al. Ishik ochuq bolsimu, sorap kir. Ishing tüzelmise, chüshüng tüzelmes. Ishengen taghda kiyik yatmaptu. Ikki qochqarning béshi bir qazanda qaynimas. Igisini yaxshi körseng itigha söngek tashla. Ilmekni isharet bilen ruslighili bolmas. Inawet altundin qimmet. Insap qalmidi chongda, ishtan qalmidi qongda. Inekning süti...

Dawamini oqung!

Maqal-Temsiller (Y)

0 302

Ya sayramdin chiqar, ya qaynamdin chiqar. Ya elemde yoq, ya qelemde yoq. Yapsam tutarmu, kömsem pisharmu. Yatar qorsaq – kéter qorsaq. Yatning yandin öter, tughqanning jandin öter. Yaxshi bolsa özidin köridu, yaman bolsa özgidin köridu. Yaxshi dost tashlimas, yaman yolgha bashlimas. Yaxshi söz tashni yarar, yaman söz bashni yarar. Yaxshi söz dilni éritidu, yaman söz janni qéritidu. Yaxshi it ölükini körsetmes. Yaxshidin japa kelmes, yamandin wapa kelmes. Yaxshigha kün yoq, yamangha ülüm yoq. Yaxshiliq törge bashlaydu, yamanliq görge bashlaydu. Yaxshiliq qil, yamanliq küt. Yaxshiliqqa yaxshiliq her kishining ishi, yamanliqqa yaxshiliq er kishining ishi. Yaxshining qedrini yaman bilmes. Yaz bolsa qish bolmisa, ash bolsa ish bolmisa. Yasanchuq tongimaydu, titireydu. Yash tökkiche musht tüg. Yash qéritmas, ghem qéritar. Yashliqingda bilim al, qérighanda ishqa sal. Yalghanchining quyruqi bir tutam. Yalghuz yürüp yol tapquche chishing töküler. Yalghuz...

Dawamini oqung!

Ömerjan Nuri

8 479
Ömerjan Nuri

Ömerjan Nuri 1968-yili 4-ayning 25-küni xoten wilayiti qaraqash nahiyisining qarasay yézisida bir oqutquchi ailiside dunyagha kelgen. Bashlanghuch, ottura mektepni qarasay, qoychi yézilirida, toluq ottura mektepni qaraqash nahiyilik 1-ottura mektepte oqughan. 1986-Yili aliy mektep imtihanida ijtimaiy penler boyiche ela netije bilen xitayning changchün shehiridiki sherqi-shimal pédagogika uniwérsitétining tarix kespige qobul qilinghan. Merkizi milletler uniwérsitétida ikki yil teyyarliq oqughandin kéyin, sherqi-shimal pédagogika uniwérsitétining töt yilliq tarix kespini püttürüp, 1992-yili xoten pédagogika mektipi (hazirqi xoten pédagogika instituti) ge tarix oqutquchisi bolup ishqa chüshken. 2000-Yilliri béyjingdiki merkizi milletler uniwérsitétida tarix penliride magistirliq unwanini alghan.

Ömerjan Nurining «nushriwan yaushéfning bergen melumatlirida uyghurlar», «turpan uyghurlirining 1732-yilidiki sherqqe köchüshi heqqide bir melumat», «atalmish yash qeshqerlikler partiyesi we endijan...

Dawamini oqung!

Mutellip Sidiq Qahiri

9 450
Mutellip Sidiq Qahiri

Ataqliq tilshunas, ijtihatliq zhurnalist, Uyghur kishi isimliri tetqiqatchisi Mutellip Sidiq Qahiri ependi 1950-yili qeshqer yéngisheher nahiyiside tughulghan. 1968-Yilidin 1971-yilighiche qayta terbiyede bolghan. 1983-Yili qeshqer pédagogika inistitutini püttürüp shu mektepte oqutquchiliq qilghan. 1991-Yilidin tartip «qeshqer pédagogika inistituti ilmiy zhurnili» da muherrir bolup ishligen. «Uyghur kishi isimliri we uning menisi» namliq kitabi 1992-yili bésilghan. Kéyin yene «isimni qandaq qoyush kérek», «isim qoyush qollanmisi», «Uyghur kishi isimliri» (1998) qatarliq kitabliri neshr qilinghan. Uyghur kishi isimliri heqqide 30 parchidin artuq maqala élan qilghan, bu maqalilarning köpi «xeziniler achquchi» (2006) namliq kitabigha kirgüzülgen. «Ereb tilidin asas» namliq üch qisimliq kitabi, «erebche sözlishish», «ereb tili élipbesi», «ereb tili qaidiliri», «ereb tilini muellimsiz öginish» dégen kitabliri neshr...

Dawamini oqung!

Uyghur Tilining Izahliq Lughiti

4 564
Uyghur Tilining Izahliq Lughiti

Herp tertiwi

A E B P … Y

Dawamliq kirgüziliwatidu…

Emgek qilsang atiqing chiqar, qilmisang chatiqing chiqar (maqal).

Yiltiz Tikish

0 276

«Botanika» bezi ösümlüklerni köpeytishning bir xil usuli. Buningda ösümlük yiltizi bir qanche bölekke bölünüp yerge kömülidu. Shu arqiliq bir qanche musteqil ösümlük téni östürülidu. Mesilen, mamkapni mushu xil usul bilen köpeytishke bolidu.