ئىملىق سۆز [ئەرەبچە] بىرەر سۆز، بىرەر ئىش-ھەرىكەتنىڭ كۆڭۈلدىكىدەك قىلىنغانلىقىغا، بېجىرىلگەنلىكىگە ئېيتىلغان رەھمەت؛ تەشەككۇر: بارىكاللا ئوقۇماق. بارىكاللا ئېيتماق.

پېئىل. بازارغا بېرىپ سودا-سېتىق قىلماق، ئېلىپ ساتماق: ئەمەت ئايشەمگۈل بىلەن بازارلاپ كەلگەنلىكىنى دادىسىغا سۆزلەپ بېرىۋاتاتتى، تۇيۇقسىز ئىشىك يېنىككىنە چېكىلدى.

①خېرىدارى كۆپ، تېز سېتىلىدىغان: ئۇمۇ قوللىرىدىكى بار ماللىرىنى سېتىپ، ئۇ ياقتا بازىرى بار ماللارنى ئالدى. ②كۆچمە مەنىدىكى سۆز. ئەتىۋارلىق، خېرىدارلىق.

سۈپەت. بىرەر جاينى يېپىش، باستۇرۇش ئۈچۈن ئىشلىتىدىغان، بىرەر جاينىڭ ئۈستىگە باستۇرۇلىدىغان: باسقاق تېرە.

ئىسىم. خەلق ھاكىمىيىتىگە قارشى ئېلىپ بېرىلغان باندىتلىق، قاراقچىلىق: باسمىچىلىق ھەرىكىتى.

بويسۇنماق، قايىل بولماق، ئىتائەت قىلماق، تەسلىم بولماق: كۈرەش قىلماي باش ئېگەمدۇق زورلۇققا، تېگىشەمدۇق ئەركىنلىكنى قۇللۇققا.

①ئىسىم. بۇغداي، ئارپا قاتارلىق زىرائەتلەرنىڭ دان تۇتقان قىسمى، بېشى: قېرى ۋە ياشلار ۋاقىتنى ئۇشلا، باشاق چېچىلسا، خامانغا تاشلا. ②ئىسىم. ئوقيا ئوقىنىڭ بېشى، ئۇچ قىسمى. ③ئىسىم. دىئالېكت. پالەك.

سۈپەت. باشقا ئوخشايدىغان، باش شەكىللىك: باشسىمان گۈل رېتى.

«باشقۇرماق» پېئىلىنىڭ مەجھۇل دەرىجىسى:-ھەقىقەتەن «روشەنباغ» باشقۇرۇلۇپتۇ،-دېدى ئابدۇۋېلى.

ئىسىم. ئاياللار كىيىدىغان يەڭگىل، پۇت شامالداپ تۇرىدىغان بىر خىل يازلىق ئاياغ كىيىمى: پۇتىغا يېنىك باشماق كىيىپ، چاچلىرىنى بېشىغا تۈرمەللەپ نېپىز ياغلىق بىلەن مەھكەم چىگىۋالغان بىر قىز كېلىۋاتاتتى.

ئىسىم. باغ باغلايدىغان ئادەم: ئورمىچىلار سول بېشىغا چىقىپ بولغۇچە، باغچى قىزلارمۇ باغلىرىنى باغلاپ ئۇلاردىن قالماي قىر ئۈستىدە تەييار بولاتتى.

①«باغلىماق» پېىلىنىڭ ئۆزلۈك دەرىجىسى: قارشىلىق قىلما ! ئۇنىڭ كۆڭلى ساڭا باغلانغان. ②«باغلىماق» پېئىلىنىڭ مەجھۇل دەرىجىسى: بىرنەچچە ئادەم قوللىرى باغلانغان ھالدا تۇراتتى. بىر بىرىگە زىت ئىككى تەرەپ مۇئەييەن شارائىتتا ئۆزئارا چېتىلىشىپ ئوخشاشلىققا، ئورتاقلىققا ئىگە بولماق: مانا شۇ كۈندىن باشلاپ ئۇلار بىر-بىرىگە يىپسىز باغلىنىپ قېلىشتى.