ئە

ئەرشىئەلا

ئىسىم [ئەرەبچە] دىنىي چۈشەنچىلەردە ئاسماننىڭ ئەڭ يۇقىرى قىسمىدىكى ساراي، تەخت: بارات مەزىن:-بالا دېگەن ئەرشىەلاغا چىقىپ كەتسىمۇ بالا-دە، ھەممە ئىشتا ئاتا-ئانىنىڭ گېپىنى ئاڭلىماق بار، -دېدى.

ئەزمىلىك

ئىسىم. ئىش ۋە سۆز-ھەرىكەتتە ئېزىلىپ يۈرىدىغان ئادەت؛ بوشاڭلىق: ئۇ ئاۋۋال ئالدىرىماي تۇرۇپ ئۈستەلنى سۈرتتى. ئاندىن باشقىلارغا سۆزلىگەچ ئەزمىلىك بىلەن چاپىنىنى يېشىپ، ئىلغۇچقا ئاستى.

ئەستاغپۇرۇللا

ئىملىق سۆز [ئەرەبچە] ①ئەجەبلىنىش، ھەيران قېلىش، تەئەججۈبلىنىش مەنىلىرىنى بىلدۈرىدۇ: ئەستاغپۇرۇللا، ئەستاغپۇرۇللا، نېمە بولۇپ كەتتى بۇ ئىش، بۇ جاھان. ②غەزەبلىنىش، ئاچچىقلىنىشنى بىلدۈرىدۇ: ئالغاندا بىسمىللا، بەرگەندە ئەستاغپۇرۇللا (ماقال).*ئۇ:-ئەستاغپۇرۇللا، بۇ بەڭۋاش نەگە كەتكەندۇ؟-دەپ بالىسىنى تىللىدى. ③ئەپسۇسلىنىش، پۇشايماننى بىلدۈرىدۇ: ئۇ ئۆيىگە بېرىپ چېيىنى ئېچە-ئىچمەيلا، -ئەستاغپۇرۇللا ! ھېلىقى ئىشنى ئۇنتۇپتىمەن ئەمەسمۇ، -دەپ ئالدىراپ چىقىپ كەتتى.

ئەسكەرتمەك

پېئىل ①ئېسىگە سالماق، يادىغا چۈشۈرمەك: قۇددۇس تالادا يامغۇر يېغىۋاتقانلىقىنى يەنە ئەسكەرتتى. ②ئەسكەرتىش بەرمەك، چۈشەنچە بەرمەك: قاسىم ئۆزىنىڭ سۇچىلىقنى ئوقۇغان ئادەم ئىكەنلىكىنى ئالاھىدە ئەسكەرتتى. ③ئاگاھلاندۇرماق، تەكىتلىمەك: پارتىزانلار ئۇنىڭ چىشىغا تولا تەگمەسلىكىمنى پات-پات ئەسكەرتىپ قوياتتى.

ئەسلىمەك

پېئىل ①ئەسكە ئالماق، ئېسىگە كەلتۈرمەك؛ خاتىرىسىگە كەلتۈرمەك: ئۇ ھەر كۈنى ئورنىدىن تۇرغاندا كېچىچە قانداق چۈش كۆرگەنلىكىنى ئەسلەيتتى. ②<فىزىئول> بولۇپ ئۆتكەن شەيئىلەرگە بولغان ئىنكاسنى قايتا ئەكس ئەتتۈرمەك.