سۈپەت. غېمى، تەشۋىشى، ئەندىشىسى بار: مەن كەلگۈسى ھەققىدە ئەندىشىلىك خىياللارنىمۇ قىلاتتىم.

ئىسىم. تىنچ بولمىغان ھالەت، ئەنسىز كەيپىيات: گۆر ئەنسىزلىكىدىن ئۆي ئەنسىزلىكى يامان (ماقال).

ھەر خىل باھانە-سەۋەب، ۋەج، قۇرۇق ۋەدە، گەپ-سۆز: سەن ئەمدى ئەنە-ماناڭنى قوي.

«ئەيمەنمەك » پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى: بوۋاي بىلەن موماي ئۇلارنىڭ گۈزەللىكىدىن ئەيمىنىشىپ، نېمە قىلىشىنى بىلمەي، گۈللۈك ئارىسىغا يوشۇرۇنۇشۇپتۇ.

سۈپەت ئەينەك شەكىللىك، ئەينەككە ئوخشايدىغان، ئەينەكتەك: ئەينەكسىمان تاختا.

پېئىل ①ئەيىبلىك دەپ تونۇماق: ئۇلارنى كىم خاتىرىلەيدۇ ؟ ھېچكىم ! ھەتتا ئۇلارنى مۇشۇ قىسمەتكە مۇپتىلا قىلغانلارمۇ خاتىرىلىمەيدۇ، بەلكى تىللايدۇ، ئەيىبلەيدۇ. ②تەنقىد قىلماق: بىر يىلدىن بېرى مەتيا قەيسەرنىڭ ئەيىبلەشلىرىدىن خېلى قۇتۇلۇپ قالغانىدى.

ئىسىم [ئەرەبچە+پارسچە] <يېزىق تىلى> قەتئىي ۋەدە: يوق ساڭا بۇندا ئورۇن، سەن ئەھدۇپەيمان بۇلغىدىڭ، چىن مۇھەببەت يولىدا بىر سۆز ۋە بىر جان بولمىدىڭ.

ئىسىم [ئەرەبچە] <بوتانىكا> سېرىق چاي ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق، سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك. مېۋىسى غوزا شەكلىدە، ئۇرۇقى كۆپ، قارامتۇل پور رەڭدە بولىدۇ؛ پۈتۈن تېنى دورا قىلىنىدۇ. ئۇنىڭ ئىسسىقنى تارقىتىش، زەھەرنى قايتۇرۇش، ئىششىقنى ياندۇرۇش، قاننى ماڭغۇزۇش رولى بار. ئۇ يەنە «سېرىق چاي ۋە دالا چاي» دەپمۇ ئاتىلىدۇ.

«ئەۋزەللەشتۈرمەك» پېئىلىنىڭ مەجھۇل دەرىجىسى.

«ئەۋەتمەك» پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى: يۇقىرىدىن ياردەم ئۈچۈن كىملەرنى ئەۋەتىشكەنلىكى تېخى مەلۇم ئەمەس.

پېئىل ①ھال-ئەھۋالى ناچارلاشماق، تۇرمۇشى يامان ئەھۋالغا چۈشۈپ قالماق؛ كەمبەغەللەشمەك، نامراتلاشماق: ئۇ يىلدىن-يىلغا ئەبگارلىشىپ كەتتى. ②جۈدەپ، ئورۇقلاپ زەئىپلىشىپ كەتمەك، ئاجىزلىماق: بۇ يىل ئەتىياز ماللارنىڭ ھەممىسى دېگۈدەك ئەبگارلىشىپ كەتتى.

①كىشىنىڭ ئەپتى، بەشىرىسى، يۈزى، چىرايى، تەلەتى: ئۇنىڭ ئەپتى-بەشىرىسىدىن قايغۇ ھەسرەت ۋە ئاچچىق ئەلەم تارتىۋاتقانلىقىنىڭ ئىپادىسى بىلىنىپ تۇراتتى. ②كۆچمە مەنىلىك سۆز. كىشىنىڭ ئىچكى دۇنياسى، مەنىۋى قىياپىتى: بۇ سۆزلەر ھامۇتنىڭ ئەپتى-بەشىرىسىنى ئامما ئالدىدا چىتقا يايدى.