ئەدەبىيات ۋە سەنئەت: ھازىر كۆپلىگەن ناھىيىلەردىكى يېزا قىشلاقلاردا ئىشتىن سىرتقى ئەدەبىيات-سەنئەت گۇرۇپپىلىرى بار.

«ئەدەپلىمەك» پېئىلىنىڭ مەجھۇل دەرىجىسى.

ئىسىم [ئەرەبچە] ئاغزاكى ۋە يازما بايان قىلىنغان شىكايەت، دەرد تۆكۈش، ئىلتىماس: ئابدۇرەھىمقارى ئاق رەختكە يېزىلغان ئەرز خەتنى ئوقۇشقا باشلىدى.

ئىسىم [ئەرەبچە] ئەرز سۇنۇش ۋە ئۇنى ھەل قىلىش ئىشلىرى: ئەرزىيەت خىزمىتى.

①«ئەركىلىمەك» پېئىلىنىڭ مەجھۇل دەرىجىسى. ②ئەركىلىك قىلماق، ئۆزىنى ئەركە ھالەتتە تۇتماق.

①ئىسىم. ئەر جىنسقا مەنسۇپ بولغان كىشى، ئەر كىشى؛ ئەر: ئۇ قىز يەنە باشقا بىر ئەركەك بىلەن كۈلۈشۈپ، پاراڭلىشىپ ئولتۇرغاچقا، ئۇ باشتىن-ئاخىر شۇ قىزدىن كۆز ئۈزەلمىدى. ②سۈپەت. ئەركەك جىنستىكى (ھايۋانلار، قۇشلار ۋە ئۆسۈملۈكلەرگە نىسبەتەن): ئەركەك قوي. ئەركەك مۈشۈك. ئەركەك چېچەك. ③سۈپەت. كۆچمە مەنىلىك سۆز. تۇرمۇشتا ئىشلىتىلىدىغان ھەر خىل سايمانلارنىڭ مۈرۋىتى (تۆشۈكىگە كىرىپ تۇرىدىغان قىسمى): ئەركەك تۇرۇم. ئەركەك جەندىر. ④سۈپەت. ۋەدىسىگە ئەمەل قىلىدىغان، قورقماس، مەرد، راستچىل: ئەركەك بولسىڭىز ۋاپادارىڭىزنىڭ قەبرىسى ئالدىغا كېلىپ، ئۇنىڭ ئۈچۈن ياقىڭىزنى يىرتىپ يىغلاڭ. ⑤سۈپەت. ئاتىلىق گۈللىرىلا ئېچىلىپ دان ئالمايدىغان: ئەركەك تۈپ. ئەركەك كەندىر.

ئىسىم [ئەرەبچە] <دىن> ①روھ: ئاتا-ئانىسىنىڭ ئەرۋاھىغا دۇئا قىلماق. ②ئۆلگەن كىشىنىڭ ھايات ئادەم خىيالىدا ياكى چۈشىدە كۆرگەن كۆلەڭگىسى: يارىم بەرگەن ئۈزۈكنى ئوڭ قولۇمدا ساقلايمەن، يارىمسەن ئۆلۈپ كەتسەڭ، ئەرۋاھىڭنى يوقلايمەن. ③كۆچمە مەنىلىك سۆز. ئادەمنىڭ جانسىز، گۆشسىز ئىسكىلىتى: بۇ ئادەم شۇنچىلىك ئورۇق ۋە ھالسىز ئىدىكى، بەئەينى ئەرۋاھقا ئوخشايتتى.

ئىسىم [ئەرەبچە] ①<ئاناتومىيە> ئادەم ياكى ھايۋان ئورگانىزمنىڭ مۇئەييەن ياكى مەلۇم بىر ۋەزىپىسىنى ئۆتەيدىغان قىسمى: باش ئەزا. سەزگۈ ئەزالىرى. ئادەمنىڭ ئىچكى ئەزالىرى. ②كىشىنىڭ پۈتۈن ۋۇجۇدى؛ جىسمى، تېنى: كۆزلىرىم ئۇ قىزنىڭ ئۆتكۈر كۆزلىرى بىلەن ئۇچراشقاندا نېمە ئۈچۈندۇر پۈتۈن ئەزايىم تىكەنلىشىپ، تىترەك ئولىشىپ كەتتى. ③بىرەر ئىجتىمائىي گۇرۇھ، كوللېكتىپ ياكى جەمئىيەتكە مەنسۇپ بولغان ھەربىر كىشى، شەخس: پارتىيە ئەزاسى. سىياسىي كېڭەش ئەزاسى. ④<ماتېماتىكا> تەڭلىمىدە تەڭلىمىنى تەشكىل قىلغۇچى ياكى تەڭلىمىگە قاتناشقۇچى ھەربىر بۆلەك: ئەزا يۆتكىمەك. ئەزالارنى ئىخچاملىماق.

«ئەزىزلىمەك» پېئىلىنىڭ مەجھۇل دەرىجىسى: دىلشات بۇ ئىككى قېرىنىڭ كۆز نۇرى، ئىككى دۇنيالىقى بولغاچقا، ئۆيدە ئىنتايىن ئەزىزلىنەتتى.

ئىسىم. قەدىمكى زامانغا خاس، قەدىمكى زامانغا تەئەللۇق ھادىسە: ئەزەلىيلىك ئىدېئالىزمى. ئەزەلىيلىك پەلسەپىسى.

«ئەستەرلىمەك» پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى.

«ئەسكىرىمەك» پېئىلىنىڭ مەجبۇرىي دەرىجىسى: بالا شۇ كۈنى ئالغان ئويۇنچۇقنى شۇ كۈنىلا ئەسكىرىتىۋەتتى.