پېئىل. ۋەقەلىك نەپىس سەنئەت ۋاسىتىلىرى، ئوبرازلار ئارقىلىق ئىپادىلەنمەك، گۈزەللەشمەك، نازۇكلاشماق.

سۈپەت. سەۋر-تاقەتسىز، چىدامسىز:-يولداشلار ئالدىمىزدىكى ئۈچ كۈنلۈك جاپا-مۇشەققەتلىك جەڭ كىمنىڭ بەرداشلىق، كىمنىڭ بەرداشسىز ئىكەنلىكىنى سىنايدۇ،-دېگەن سۆزلەر كانايدىن ئاڭلىنىپ تۇراتتى.

مىقدار سۆز. داكا قاتارلىق رەختلەرنىڭ كەڭلىكىنى بىرلىك قىلغان، كۋادرات قىلىنغان بىر پارچىسى ياكى قاتلىمى: ئىككى بەرى داكا.

ئاچ كۆزلۈك، تەمەخورلۇق بىلەن: غۇلام: مانا ئەمدى ئالدىڭىزغا ئاش كەلگەندە، بەز مارىغان مۈشۈكتەك تۈگۈلۈپ ئولتۇرغىنىڭىز نېمىسى ؟-دېدى ئادىلغا.

گاھى-گاھىدا، ئاندا-ساندا، بىرەبىر.

«بەسلەشتۈرمەك» پېئىلىنىڭ مەجھۇل دەرىجىسى.

ئىسىم. يىپەك ۋە ئارىلاشما يىپتا يول-يول توقۇلغان بىر خىل يەرلىك رەخت.

«بەلدىمەك» پېئىلىنىڭ مەجبۇرىي دەرىجىسى.

پېئىل ①بىرەر شەرتلىك بەلگە، ئىشارەت بىلەن ئىپادىلىمەك: خىمىيىدە ھىدروگېن «H» بىلەن بەلگىلىنىدۇ. ②بىرەر خۇسۇسىيەت، ماھىيەتكە ئاساسەن مەلۇم يەكۈننى ئىپادىلىمەك: يازنىڭ كېلىشىنى باھار بەلگىلەيدۇ. * ئادەمنىڭ روھى پەزىلىتىنى بەلگىلەيدىغان نەرسە ئۇنىڭ ھەرىكىتىنىڭ ئۆزى ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭ مۇددىئاسى دېگەن بىر بار.③بىر قارارغا كەلمەك، قارار قىلماق: -بولدى، بولدى، ئادىلە، سەن گۈزەلئاينى باشلاپ كېلىۋەر. كەچكى تاماق مەشەدە يېيىلىدۇ، شۇ كۈنكى ئولتۇرۇشنىڭ مەزمۇنىنى بىز بەلگىلەيمىز، نېمىشقا دېسەڭ، بۇ ساھىبخاننىڭ ئىشى!- دېدى رەقىب.④بىرەر مەقسەت ئۈچۈن تاللىماق، كۆرسىتىپ بەرمەك: ئابلىمىت ئەختەمگە داۋاملىق تەكرار قىلىش ئۈچۈن دەرسلىك كىتابتىن بىرنەچچە جاينى بەلگىلەپ بېرىپ ئۆزى شەھەرگە كىرىپ كەتتى. ⑤ئىشقا قويماق، تەيىنلىمەك: ئۇلار مېنى ئوقۇتقۇچىلىققا بەلگىلىدى.

ئىسىم [خەنزۇچە] <ھەربىي ئىشلار> پەيدىن كىچىك بولغان ھەربىي بۆلۈنمە؛ تەشكىل: بىر بەن ئەسكەر.

سۈپەت. ئات بەيگىسى ئۆتكۈزۈشكە مۇۋاپىق كېلىدىغان، لايىق (مەيدان، جاي ھەققىدە): بىر بەيگىلىك يەرگە ئۆستەڭمۇ ئېلىنغانۇ، لېكىن ئۇنى ياۋا چوشقىلار بىرلا كېچىدە تىلغاپ تىندۇرۇۋەتكەن.

ئىسىم. بەھرە ئېلىش، ھۇزۇرلىنىش.