سۈپەت. ئەقلى يوق، بىئەقىل، ئەخمەق: ئەقىلسىز دوستتىن، ئەقىللىق دۈشمەن ياخشى (ماقال). //بۇ ئەقىلسىز دائىم ئۆزىگە ئىش تېپىپ يۈرىدۇ.

رەۋ ①كۈتۈلگەن ۋە ئارزۇ قىلىنغانغا پۈتۈنلەي قارشى ھالدا، تەتۈرىچە: مەن چوڭ يىغىننى كېچىكتۈرۈپ ئاچىدۇ، دەپ ئويلىغانىدىم، لېكىن ئۇ پەرىزىمنىڭ ئەكسىچە، بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا ئېچىلدى. ②خاتا ھالدا: بىز ئۇلارنىڭ تېپىشلىرىگە ئۇنىڭدىن ئاشۇرۇپراق تېپىش بىلەن جاۋاب قايتۇرماي، ئەكسىچە بۇ بىچارىلەرگە رەھىم قىلىشىمىز لازىم ئىكەن. ③قارىمۇقارشى باغلىغۇچى رولىدا كېلىدۇ: ئارسلان نانغا قاراپمۇ قويمىدى، ئەكسىچە ئارقىغا سۈرۈلۈپ پارتىنىڭ ئىچىگە كىرىۋېلىشقا ھەرىكەت قىلدى.

«ئەكىرمەك» پېئىلىنىڭ مەجبۇرىي دەرىجىسى: ئۇ بۇ يىل چەتتىن نۇرغۇن ماللار ئەكىرگۈزدى.

ئەگرى-توقاي: ئەگرى-دوناي ئېرىق.

پېئىل ①ئۇدۇل ماڭماستىن يان تەرەپ بىلەن ئايلىنىپ ماڭماق: تۇرسۇن يولدىن ئەگىپ ئۇدۇل ئۆيگە ماڭدى. ②بىرەر ئورۇن، بىرەر نەرسە، بىرەر كىشىنىڭ ئەتراپىنى ئايلىنىپ يۈرمەك: ئېگىز-ئېگىز تاغ باشىدا قۇرغۇي ئەگىيدۇ. قۇرغۇي ئەمەس تاغ باشىدا يارىم ئەگىيدۇ. ③پەيدا بولماق، كۆرۈنمەك: زەيتۇنەمنىڭ كۆڭلى چېچىلىپ كۆزىدە ياش تامچىلىرى ئەگىدى.

ئەل ۋە يۇرت، يۇرت خەلقى: ئۇ كۆڭلىدە ھامان ئەل-يۇرتنى خۇش قىلىشنى ئويلايتتى.

ئىسىم. يۇمىلاق قاسقانلىق، ئاستىغا تور بېكىتىلگەن ئۇن تاسقايدىغان سايمان: ئەلگەككە چىقىپ ئەرگە تېگىپتۇ (ماقال).

ئىسىم [ئەرەبچە] ئىنتايىن قەدىم زامان، ئەڭ بۇرۇنقى ۋاقىت: بۇ بىزنىڭ مىللىتىمىز ئىچىدە ئەلمىساقتىن تارتىپ بار ئادەت.

پېئىل. مەڭگۈلۈك خوشلاشماق: دادىسى «چوقوم ئۆچ ئىلىڭلار!…» دىگىنىچە جاھان بىلەن ئەلۋىدالاشتى.

ئىسىم ①ئېزىتقۇ، ئالۋۇن. ②بېشارەت، بەلگە: ئۇنىڭ ئاۋۇ كۈنكى شادلىق ئۇچقۇنلىرى نۇرلىنىپ تۇرغان قارا كۆزلىرىدە ئەلەم ۋە ئۈمىدسىزلىك ئەلەڭگۈسى كۆرۈنەتتى.

رەۋىش ①سۆز بولۇۋاتقان پەيتتە، ھازىر: مانا ئەمدى ھەممە ئىش جايىدا بولدى. ②سۆز سۆزلىنىۋاتقان پەيتتىن كېيىن، ھازىر: ئۇ ئەمدى كېلىدۇ. ③مەنىنى تەكىتلەش، كۈچەيتىش ئۈچۈن خىزمەت قىلىدىغان سۆز: خوش ئانا، كېتەي ئەمدى، مەكتەپكە يېتەي ئەمدى. بىلىم-ھېكمەت يولىغا جاننى بەخش ئېتەي ئەمدى.

سۈپەت. ئىشچان، ئەمگەك سۆيەر: ئەمگەكچان ياش.＊مېنىڭ ئانام ئەمگەكچان، ئانىلارنىڭ ياخشىسى. ئىشى چۈشمەس قولىدىن، ئېغىزىدىن ناخشىسى.