«ي» بىلەن باشلانغان ئىزاھلار

يىلنامە

ئىسىم. يىل تەرتىپى بويىچە يېزىلغان ۋەقە-ھادىسىلەر تارىخى؛ يىل تەرتىپى بويىچە يېزىلغان تارىخىي خاتىرىلەر: بۇ يەردە ئېرادىن مىڭ يىل ئىلگىرى، ئۇيغۇرلار يىلنامە ياراتقانىدى. ئۆزىنىڭ يېزىقى، ئېلىپبەسىنى، جىمى ئەل ئىچىگە تاراتقانىدى.

يىلنامىلىق

سۈپەت. يىلنامە قائىدىسى بويىچە يېزىلغان، يىلنامە ئالاھىدىلىكىگە ئىگە، يىلنامىگە ئوخشاش تەرتىپتە، يىل رېتى بويىچە يېزىلغان: بۇ ھەقتە كارل ماركس ئۆزىنىڭ «ھىندىستان تارىخىنىڭ يىلنامىلىق خاتىرىسى» دېگەن كىتابىدا تەپسىلى بايان قىلىپ ئۆتكەن.

يىلىك

ئىسىم <ئاناتومىيە> سۆڭەك ئىچىدىكى كاۋاكچىلارغا تولۇپ تۇرغان يۇمشاق توقۇلما. قىزىل يىلىك ۋە سېرىق يىلىك دەپ بۆلۈنىدۇ. قىزىل يىلىك قان ئىشلەپچىقىرىش رولىغا ئىگە. بەزى جانلىقلارنىڭ يىلىكىنى ئىستېمال قىلغىلى ۋە ئۇنىڭدىن ماي ئىشلەپچىقارغىلى بولىدۇ.

يىلىك غىلىپى

ئىسىم <ئاناتومىيە> ئوقسىمان ئۆسۈك ياكى ئۇزۇن شاخسىمان ئۆسۈكنى ئوراپ تۇرىدىغان ماددا، ئۇنى نېرۋا يېلىمسىمان ماددا ھۈجەيرىلىرى ھاسىل قىلىدۇ. تەركىبى ئاقسىل ۋە مايلار بولۇپ، ئىزولياتسىيىلىك رولى بار. ئۇ نېرۋا ئىمپۇلسنىڭ تىزدىن ئۆتكۈزۈلۈشىگە پايدىلىق.

يىلىكى توق

①تېمەن، ساغلام، كۈچ-قۇۋۋىتى بار: باينىڭ بالىسى ئەمەسمۇ؟ يىلىكى توق-دە.

②پۇل-مېلى، ئىقتىسادىي كۈچى بار، ئىقتىسادىي ئاساسى ئۇللۇق:-پۇلىمىزنى بەرگەن بولساڭلار،-دېدى بوۋاي كۆزلىرىنى چىمچىقلىتىپ،-يىلىكىمىز توقراق بولار ئىدى.

يىلىكىدە سۇ ئىچمەك

①قاتتىق زەربە بەرمەك، ۋەيران قىلماق، ھالاك قىلماق: -تىلىۋالدىنىڭ يىلىكىدە سۇ ئىچىمەن! -دېدى قۇبدۇن زەھەرخەندىلىك بىلەن، -مېنىڭدىن ئۆتۈپ كەتكىنىنى كۆرەي ئۇنىڭ…

②باشقىلارنىڭ كۈچىدىن نومۇسسىزلارچە پايدىلانماق، باشقىلارنىڭ پايدا-مەنپەئەتىنى پەسكەشلەرچە ئۆزى ئۈچۈن ئىشلەتمەك: ئۇنداق خەقنىڭ يىلىكىدە سۇ ئىچىدىغان پىخسىقتىن ئالمىغان پۇلنى كىمدىن ئالىمىز؟!