ئا

ئالدېگىد

ئىسىم [رۇسچە] ئورگانىك بىرىكمىلەرنىڭ بىر تۈرى. كاربونىل بىلەن بىردانە ئالكىل، بىردانە ھىدروگېن ئاتومىنىڭ بىرىكىشىدىن ھاسىل بولىدۇ. ئاساسلىقلىرىدىن فورمالدېگىد، ئاتسېتالدېگىد قاتارلىقلار بار.

ئالگېبرا

ئىسىم [رۇسچە<ئەرەبچە. ئەسلى: ئەل جەبر] ماتېماتىكىنىڭ مىقدارلار ئۈستىدە (ئۇلارنىڭ سان قىممەتلىرىدىن قەتئىينەزەر) بېجىرىلىدىغان ئالامەتلەرنىڭ ئومۇمىي قائىدىلىرى ھەققىدىكى بۆلۈمى.

ئاددىي

سۈپەت [ئەرەبچە] ①ئادەتتىكى، باشقىلاردىن ئانچە كۆپ پەرق قىلمايدىغان؛ ھەر ۋاقىت بولۇپ، ئۇچراپ تۇرىدىغان، ئانچە مۇرەككەپ بولمىغان: ئاددىي گەپ. ئاددىي ئۆي. ②ئاڭلاشقا، چۈشىنىشكە، ھەل قىلىشقا ئاسان، ئوڭاي بولغان: ئاددىي سوئال. ئاددىي ئىش.*مۇدىر مۇراسىم باشلانغانلىقىنى جاكارلىدى ۋە ئاددىي سۆز قىلدى. ③لايىقىدا ئەمەس، ئاز نەرسە بىلەن: ئاياللار ئۆز ئورۇنلىرىدىن تۇرۇشۇپ: مۇشۇنداق ئاددىي كېلىپ قالدۇق، ئۆزلىرىنىڭ لايىقىدا بولماي قالدى

ئالمان

سۈپەت ①ئېلىشتا ئىتتىك، تېز، چاققان؛ تېز ئالىدىغان: ئالغۇچە ئالمان، بەرگۈچە بەزگەك (ماقال). ②كۆچمە مەنىدىكى سۆز. ئوۋدا سالغاننى ئالىدىغان؛ ئالغۇر: ئالمان قۇش. *بۇ قارچىغا ناھايىتى ئالمان چىقتى.

ئالىتاغىل

سۈپەت [ئالا+تاغىل] ①ئاق داغلىرى بولغان، ھەر خىل رەڭ ئالغان: ئالىتاغىل تورپاق. ئالاتاغىل ئايغىر. ②بىر خىل بولمىغان تەرتىپسىز، قالايمىقان؛ ئېگىز-پەس، يۇقىرى-تۆۋەن: ئالىتاغىل ئاۋاز. //ئالىتاغىل توۋلىماق.