پ

پۈتكۈزۈشمەك

①«پۈتكۈزمەك» پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى: قەدىرلەشتى مىنۇت-سېكۇنتنى، ئازايتىشچۈن ئۇلار زىياننى. غەلىبە قىلىپ بۇ نازۇك ئىشتا، پۈتكۈزۈشتى يېڭى داستاننى. ②«پۈتكۈزمەك» پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى. پۈتكۈزۈشمەك 3 «پۈتكۈزمەك 3» پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى.

پۈتۈن

سۈپەت ①سۇنمىغان، كەم يېرى يوق، پارچە ياكى يېرىم ئەمەس: پۈتۈن نان. *بوغۇزنى پۈتۈن يېسە، ئايىغىدىن تۈتۈن چىقار (ماقال). ②بارلىق، بارچە، ھەممە: پۈتۈن دۇنيا. پۈتۈن كادىرلار. *ئۇ، ئۆزىنىڭ بىر ناخشىسى ئارقىلىق قەلب سىرىنى پۈتۈن يۇرتقا جاكارلىدى. ③تولۇق، مۇكەممەل: ئۇلار يىل بويى ئىشلىسىمۇ قورسىقى تويمايتتى، كىيىمى پۈتۈن بولمايتتى. ④كۆچمە مەنىدىكى سۆز. خاتىرجەم؛ توق (كۆڭۈل ھەققىدە): مانا ھەبىبۇل ئەل غېمىدە ئەسكەر بولدى، يۇرت كۆردى، كۆزى ئېچىلدى، چېنىقتى، ئەمدى ئۇنى ھەرقانداق ئىشقا قويمايلى، كۆڭلىمىز پۈتۈن تۇرىدۇ. <⑤مات> كەسىر سانى بولمىغان، كەسىرگە ئايلانمىغان: پۈتۈن سان. ⑥چوڭ، پارچە ئەمەس (پۇل ھەققىدە): بانكىدىن مىڭ يۈەن پۇل ئالسام ساپ يۈز يۈەنلىك، ئون يۈەنلىك پۈتۈن پۇل بەردى.

پۈرمە

①سۈپەت. پۈرۈپ قويۇلغان، پۈرۈلگەن، پۈرۈم: پۈرمە يوپكا. *بەللىك ئاددىي پۈرمە كۆڭلەك ئۇنىڭ كېلىشكەن قامىتىگە قۇيۇپ قويغاندەك ياراشقانىدى. ②ئىسىم <گېئولوگىيە> تاغ جىنس قاتلىمىنىڭ ھەرىكىتى نەتىجىسىدە بېسىمغا ئۇچراش بىلەن قىسىلىپ شەكىللەنگەن ئۇلانما ۋە ئەگرى ھالەتتىكى تۈزۈلمە شەكىل.

پۈكلەشمەك

①«پۈكلىمەك» پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى: ئۇششاق بالىلار قەغەزنى ئايروپىلان ياسايمىز دەپ پۈكلىشىپ ئوينىدى. ②پۈكلەنگەن ھالەتكە كېلىپ قالماق، پۈكلەنمەك، پۈكۈلمەك: رەيھان تۆنۈگۈنلا دەزمال سالغان كۆڭلەكلىرىنىڭ پۈكلىشىپ كەتكەنلىكىنى كۆرۈپ ئىشىك تۆۋىدىن كەينىگە ياندى.

پۈۋەك

ئىسىم <زوئولوگىيە> بەزى بېلىقلارنىڭ تېنىدىكى كۆپۈپ ۋە بوشىشىپ تۇرىدىغان خالتىسىمان ماددا، ئىچىگە ئازوت، ئوكسىگېن، كاربون (4) ئوكسىدى قاتارلىق ئارىلاش گازلار تولۇپ تۇرغان بولىدۇ؛ بوشاشقان ۋاقتىدا بېلىق چۆكىدۇ، كۆپكەن ۋاقتىدا لەيلەيدۇ؛ بەزى بېلىقلارنىڭ پۈۋىكى ئاڭلاش ۋە نەپەسلىنىش رولىنىمۇ ئوينايدۇ.