«ئەمەلىيلەشمەك» پېئىلىنىڭ مەجبۇرىي دەرىجىسى: نىياز تۇردى يېزا پارتىيە ياچېيكىسىنىڭ رەھبەرلىكىدە پارتىيىنىڭ ئىقتىسادىي سىياسەتلىرىنى ئەمەلىيلەشتۈردى.

ئىسىم. ئەمەلىي بولغان ئىش، رېئال ھالەت.

سۈپەت [ئەرەبچە] ①كىشىلەرنىڭ كۈندىلىك پائالىيىتىگە، تۇرمۇشىغا ئائىت بولغان، ھايات بىلەن باغلىنىشى بار: دېھقانچىلىق ئىشلىرى دېھقانلارنىڭ كۈندىلىك ئەمەلىي ئىشىدۇر. ②ئەمەلىيەتكە تەتبىق قىلىنغان، تەجرىبە-سىناقلاردىن ئۆتكەن، تەجرىبە ئارقىلىق ئىسپاتلانغان، ھەقىقىي: ئەمەلىي تېخنىكا. ئەمەلىي بىلىم.

ئىسىم. ئەمەلدار بولۇش ئىشى، ئەمەلدارغا خاس ئادەت: ئۇ قاسىمغا:-چىقىڭ، بۇ ياق بىلەن مېڭىڭ، -دېدى سوغۇققىنا، ئەمەلدارلىق تەلەپپۇزىدا.

رەۋىش. ئەمەلدارغا ئوخشاش، ئەمەلدارلاردەك: قېييۇمنى بىر كۈن ۋاقىتلىق گۇرۇپپا باشلىقى قىلىپ قويۇۋىدى، ئەمەلدارلارچە قولىنى سىلكىپ بۇيرۇق قىلىدىغان بولۇۋالدى.

ئىسىم [ئەرەبچە+پارسچە] مەنسەپ ئىگىسى، مەنسەپدار: پارىخور ئەمەلدار.

ئىسىم. ئەمەلگە ئامراقلىق، ئەمەلگە ئامراق مىجەز، ئەمەلنى ياخشى كۆرىدىغان ئادەت: ياقۇپنىڭ سۆز-ھەرىكەتلىرىدىن ئەمەلپەرەسلىك چىقىپ تۇرىدۇ.

سۈپەت [ئەرەبچە+پارسچە] ئەمەلنى ياخشى كۆرىدىغان، ئەمەلگە ئامراق، ئەمەلنىڭلا كويىدا يۈرىدىغان، مەنسەپپەرەس: ئەمەلپەرەس ئادەم.

رىئايە قىلماق، ئىجرا قىلماق، ئاساسلانماق: سەلىم راست سۆزلۈك ئادەم. ئۇ لەۋزىگە چوقۇم ئەمەل قىلىدۇ.

ئىسىم [ئەرەبچە] ①<ماتېماتىكا> ماتېماتىكىلىق ھېسابنىڭ ھەر بىر تۈرى: تۆت ئەمەل. قوشۇش ئەمىلى. بۆلۈش ئەمىلى. ئىسىم [ئەرەبچە] ②مەنسەپ، ھوقۇق، ۋەزىپە: ئەمەل تۇتماق. ئەمىلى ئۆسمەك. ③كۈندىلىك ئىش، پائالىيەت، ئەمەلىيەت: ئەمەلدە كۆرسەتمەك. ئەمەلگە ئاشۇرماق.＊ئېغىزدا بار، ئەمەلدە يوق (ماقال).＊ئەمىلى يوق سوپىدىن تۇخۇمى يوق توخۇ ياخشى (ماقال).

«ئەرمەك» ياردەمچى پېئىلىنىڭ بولۇشسىز سۈپەتدىشى بولۇپ، ئىنكار، رەت قىلىشنى بىلدۈرىدۇ: رەخت پۇل ئەمەس، ھۈنەر پۇل (ماقال). *قارا قاشىم بار مېنىڭ، كۆيدۈرمە قاش لازىم ئەمەس. بىر ئاداشىم بار مېنىڭ، ئىككى ئاداش لازىم ئەمەس.

ئىسىم. ئەمىن ھالەت، ئەمىن كەيپىيات: ساۋاقداشلار قەيسەرنىڭ ئانىسىنىڭ ئەمىنلىكىنى ئاڭلاپ ئەركىن نەپەس ئېلىشتى.