دىنىي چۈشەنچىدىكى يەر يۈزىدە بىرىنچى بولۇپ يارىتىلغان ئەر كىشى، ھاۋا ئانىنىڭ جۈپتى.

①خىجالەت تارتىش، ئۇيىلىش تۇيغۇسى؛ ئۇيات، ئار ۋە نومۇس: ئۇ ئار-نومۇس كۈچى ۋە قىزلىق غۇرۇرى بىلەن ئۆزىنى مەھكەم تۇتۇپ، تۇرغۇننىڭ يېنىغا ئاستا كېلىپ توختىدى. ②كىشىلەرنى ئۇلۇغلايدىغان، كىشىلەرگە ھۆرمەت بېغىشلايدىغان خىسلەت، پەزىلەت: ئار-نومۇسنى ساقلاش ئۈچۈن ھەرقانداق گۈزەللىك ۋە ھۇزۇر-ھالاۋەتتىن ۋاز كېچىشكە توغرا كېلىدۇ.

ئىسىم [پارسچە] ①ھاردۇق، دەم: ئارام ئالماق. ئارام بەرمەك.＊پالتا چۈشكۈچە كۆتەك ئارام ئاپتۇ (ماقال). ②خاتىرجەملىك، راھەت، ھۇزۇر: لېكىن ئانا يالغۇز قىزىنىڭ ئالىقانلىرىدىن جېنىغا ئارام سېزىدۇ .③كۆچمە. ئايىلىش، ساقلىنىش: مېۋە-چېۋە ئاشلىققا ئارام بېرىدۇ.

ئارپا ۋە بۇغداي، ئومۇمەن ئارپا ۋە شۇ قاتارلىق ئاشلىق زىرائەتلىرى ۋە ئۇلارنىڭ دانلىرى.

«ئارتىلماق» پېئىلىنىڭ مەجبۇرىي دەرىجىسى: قاۋۇل ئۇنى بېشى ئۈستىدىن ئارتىلدۇرۇپ ئۈچ-تۆت قەدەم يىراققا ئېتىۋەتتى.

ئىسىم. ئارچا ئۆستۈرۈلگەن، ئارچا بىلەن قاپلانغان جاي.

دىلدىكى ئارزۇ ۋە ئارمانلار: ئالەم ئارزۇ-ئارمان قۇچىقىدا ياشنايدۇ.

ئارغامچا ۋە توقۇناق، ئومۇمەن ئارغامچا تۈرىدىكى نەرسىلەر.

سۈپەت. ئارقىقى بار، ئارقاق ئۈچۈن تەييارلانغان، ئارقاق قىلىنىدىغان: ئارقاقلىق يىپ.＊پاتەمخان يېڭى پاختىدىن ئارقاقلىق يىپ ئېگىردى.

ئىسىم [رۇسچە<گرېكچە] <جۇغراپىيە> يەر شارىنىڭ شىمالىي قۇتۇپ رايونى.

سۈپەت. ئارىفمېتىكىغا ئائىت، ئارىفمېتىكىغا ياتىدىغان؛ ئارىفمېتىكا قائىدىسىگە ئاساسلانغان: ئارىفمېتىكىلىق قاتار. ئارىفمېتكىلىق ئەمەللەر. ئارىغمېتىكىلىق مەسىلە.

سۈپەت. ئارىيە قوشۇلغان، تەركىبىگە ئارىيە ئارىلاشقان.