ئى ①ئېھتىياجىدىن ئوشۇق ھالەت، زىيادىلىك: ياز ۋاقتى بولسىمۇ، سەپەرگە قېلىنراق كىيىم ئېلىۋېلىش ئارتۇقچىلىق قىلمايدۇ. ②ئالاھىدە تەرەپ، ئالاھىدىلىك، نەتىجە: كىشىنىڭ ئارتۇقچىلىقىنى كىشىگە دە، ئۆزىگە دېمە، كىشىنىڭ كەمچىلىكىنى ئۆزىگە دە، كىشىگە دېمە (ماقال).

ئىسىم [رۇسچە<گرېكچە] ھەر خىل ئىمارەت، قۇرۇلۇشلىرىنى لايىھىلەپ، ئۇنىڭ سخېمىسىنى سىزغۇچى ۋە شۇنداق قۇرۇلۇشقا قوماندانلىق قىلغۇچى كىشى، قۇرۇلۇش مۇتەخەسسىسى.

پېئىل ①ئارزۇ قىلماق، ئۈمىد قىلماق: بۇنى بىز ئەمەس، نەچچە ئەۋلاد كىشىلەر ئارزۇ قىلىشقان. ھەتتا بۆشۈكتىكى كىچىك بالىلارمۇ ئۇنى ئارزۇلايدۇ. ②ياخشى كۆرمەك، ئامراق بولماق، ھەۋىسى كەلمەك: يىگىتنىڭ بېشىدا چىمەن دوپپا، ئۇچىسىدا ھازىرقى يىگىتلەر ئارزۇلاپ كىيىدىغان خۇرۇم چاپان بار ئىدى .③ئاسرىماق، پەپىلىمەك، ئەركىلەتمەك: زورىخان مايسەمنى ئارزۇلاپ، سۇنىڭ سۈزۈكىنى، ئاشنىڭ قويۇقىنى بېرىپ، قولدىن چۈشۈرمەي چوڭ قىلدى.

«ئارغۇنلاشتۇرماق» پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى.

رەۋىش. يۆنەلگەن تەرەپكە ئارقىسىنى قىلىپ، ئارقا تەرىپى بىلەن، ئارقىسىچە: ئارقىچىلاپ ماڭماق.

ئىسىم. ئارا+چىلىق:- ئارا ياساش ياكى ئارا سېتىش ئىشى، كەسپى: ئۇ ئەمگەكتىن قولى بوشىغان ۋاقىتلىرىدا ئارىچىلىق قىلىدۇ.

①سۈپەت. ئىككىدىن ئارتۇق ئوخشاش بولمىغان نەرسىلەردىن تەركىب تاپقان: ئارىلاشما ئوغۇت. ئارىلاشما ماددا. ئەتراپتىكى مانتا ساناش، مېھمان چاقىرىشلار بىلەن قىڭراق، ساپلىقلارنىڭ ئارىلاشما ئاۋازلىرى ئۇلارنىڭ ئارامىنى بۇزۇپ تۇراتتى. ②ئىسىم. تۈرلۈك نەرسىلەرنىڭ، ماددىلارنىڭ بىرىكىشىدىن، قوشۇلۇشىدىن ھاسىل بولغان مەھسۇلات: ئۇلار پولات، چويۇن ۋە باشقا ئارىلاشمىلارنى ھەر خىل نىسبەتتە تەڭشەپ سىناق قىلىشقا باشلىدى.

مىقدار ياكى سان جەھەتتىن كۆپ قىلىۋەتمەي، ئازدىن-ئازدىن، ئازراق-ئازراقتىن: ئاز-ئازدىن ئالماق.

ئىسىم [پارسچە] جىسمانىي ھەم روھىي جەھەتتىكى ئازاب؛ جەبىر-جاپا: ئازار بەرمەك. ئازار يەتمەك.

ئىسىم <بوتانىكا> ئەتىرگۈل ئائىلىسىدىكى يوپۇرماق تاشلايدىغان چاتقال. غولى ئىنچىكە، شاخلىرىدا زىچ ئۆسكەن كىچىك تىكەنلىرى بولىدۇ؛ يوپۇرمىقى پەيسىمان مۇرەككەپ يوپۇرماق؛ گۈلى ئاق ياكى سۇس قىزىل رەڭلىك، خۇش پۇراقلىق؛ مېۋىسى دورا قىلىنىدۇ.

«ئازنىلىماق» پېئىلىنىڭ مەجبۇرىي دەرىجىسى:-بالام، -دېدى ئانىسى ئاسىمغا، -بۈگۈن ئازنا، خوتۇنۇڭنى ئانىسىنىڭ ئۆيىگە باشلاپ ئاپىرىپ ئازنىلاتمامسەن؟

ئىسىم. بىرەر نەرسىنى پەيدا قىلغان، ئىختىرا قىلغان، باشلاپ بەرگەن ياكى شۇنىڭغا ئاساس سالغان كىشى: زۇنۇن قادىر ھازىرقى زامان ئۇيغۇر پروزىچىلىقىنىڭ ئاساسچىسى.