ئىسىم. ئەتىۋارى يوق، ئەتىۋارسىز ھالەت.

ئىسىم [ئەجدىھا+گۈل] <بوتانىكا> چوقا ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق ياكى ئىككى يىللىق تىك ئۆسىدىغان سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك. يوپۇرماقلىرى نۆۋەتلىشىپ ئۆسىدۇ، يۇپۇرمىقىنىڭ ئۇزۇنراقلىرى ئىللىپس ياكى تۆمۈنە شەكلىدە بولىدۇ؛ گۈلى ياز ۋە كۈزدە ئېچىلىدۇ.

سۈپەت. ھەيران، تاڭ قالارلىق، تەئەججۈپلەنگۈدەك: ئىمام مۇھەممەتتەك ياش كاسىپقا بۇ ھال تېخىمۇ ئەجەبلىنەرلىك تۇيۇلاتتى.

سۈپەت. ياخشى تەربىيە كۆرمىگەن، ئەخلاق-پەزىلەتتىن ئايرىلغان، ئىنتىزامسىز، ئەدەپسىز: ئەخلاقسىز بالا.

ئىسىم. ئەخمەقلىق، ئەخمىقانىلىك.

<ئەدەبىيات> يازغۇچى، شائىرلارنىڭ قەلەمكەشلىك ئىشىدا ياراتقان تۆھپىسى، قولغا كەلتۈرگەن نەتىجىسى: كۆچۈرمىكەشلىك ياكى ئوغرىلىق ئەدەبىي ئىجادىيەتتىكى ئەڭ پەسكەش خاھىش.

پېئىل. ئەدەپ-ئەخلاقتىن چەتلىمەك؛ ئەخلاقسىزلىق قىلماق: بۇ بالىلار ئەجەبمۇ ئەدەپسىزلىشىپ كەتتى، -دېدى رازىق ئىشىكنى يېپىۋېتىپ.

ئىسىم. ئەربابلارغا خاس ئىش-ھەرىكەت، ئەربابلاردا بولىدىغان ئالاھىدىلىك، خۇسۇسىيەت.

پېئىل. باھاسى، تەننەرخى تۆۋەنلىمەك، باھاسى چۈشمەك، ئەرزان بولماق: قوغۇن سەككىزىنچى ئايدا ئەرزانلىشىدۇ.

ئىسىم. ئىختىيارىيلىقتىن ئايرىلىش، ئەركىنلىكتىن مەھرۇم بولۇش ھالىتى: بۇ قوشاقلار ئەينى چاغدىكى خەلقنىڭ فېئوداللىق ئەركسىزلىككە قارشى ئېلىپ بارغان كۈرەشلىرىنىڭ بەدىئىي لىرىك ئىپادىسى.

ئەركە-نايناقلىق: ئاق پاشانىڭ ئەركە-تايتاڭلىقى موللا زەيدىننى زېرىكتۈرگەن بولسىمۇ، چىشىنى چىشلەپ ئولتۇردى.

ئىسىم <بوتانىكا> ئەرمۇدۇن ئائىلىسىدىكى يوپۇرماق تاشلايدىغان دەرەخ بولۇپ، بىرقانچە مېتىر ئېگىزلىكتە ئۆسىدۇ. ئۇنىڭ قوۋزىقى ۋە ئۇرۇقى تېبابەتچىلىكتە دورا قىلىنىدۇ. تەبىئىتى ئىسسىققا مايىل، تەمى قېرىق، زەھەرسىز، ھۆل ئىسسىقنى قايتۇرىدۇ، يارىلارنى قورۇيدۇ، ئاغرىقنى باسىدۇ. سوزۇلما خاراكتېرلىك تولغاق، نېرۋا ئاجىزلىق، ئاشقازان كېسەللىكلىرىگە شىپا بولىدۇ.