ئىسىم [پارسچە] <بوتانىكا> ①ئەتىرگۈل ئائىلىسىدىكى يوپۇرماق تاشلايدىغان دەرەخ. سورتلىرى كۆپ بولۇپ، سوغۇققا چىداملىق؛ يوپۇرمىقى تۇخۇم شەكىللىك؛ باھاردا چېچەكلەيدۇ، خۇشبۇي پۇرايدۇ؛ مېۋىسى شار شەكىلدە، رەڭگى يېشىل، پىشقاندا سېرىققا ئۆزگىرىدۇ، تەمى چۈچۈمەل بولىدۇ: ئەينۇلا مۇرابباسى. ②شۇ ئۆسۈملۈكنىڭ مېۋىسى.

[ئەرەبچە+پارسچە] ①ئىسىم. ئەيىبى، نۇقسانى بار، ئەيىبلەنگۈچى، گۇناھكار شەخس: ساقچى ئەيىبدارنى سوت مەيدانىغا ئېلىپ باردى. ②سۈپەت. جىسمانىي جەھەتتىن بىرەر كەمچىلىك، نۇقسانى، ئىللىتى بولغان، ئەيىبناق، ئەيىبلىك: ئەيىبدار بالا.

رەۋىش. ناھايىتى، بەك: ئەڭ ياخشى. ئەڭ تاتلىق.

سۈپەت. ئەھمىيىتى بار، ئەھمىيەتكە ئىگە: بۈگۈنكى سۆھبەت بىر ئەھمىيەتلىك دەرس بولدى.

ئەۋرە ھەم چەۋرىلىرى بار، كۆپ ئۇرۇق-ئاۋلادلىق:-ۋاي-ۋۇي! ئۇنداقتا، كۆچىتىڭىز ئەۋرە-چەۋرىلىك بولۇپ كېتىدىكەن دە، دېدى ئۇ بوۋايغا.

بىر ئەۋلادتىن يەنە بىر ئەۋلادقىچە؛ بالىدىن بالىغىچە: ئۇلۇغلارنىڭ نەسھىتى ئەۋلادمۇ ئەۋلاد داۋاملىشىدۇ.

ئىسىم. دائىملىق، مەڭگۈلۈك: ئەبەدىيلىك كۈچ.

«ئەپسانىلەشتۈرمەك» پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى.

ئىسىم. ئەپسۇسلىنىدىغان، ئەجەبلىنىش ھېس قىلىدىغان ھالەت: ئەزىز چوڭ بىر ئىشتىن زىيان تارتقاندەك چوڭقۇر ئەپسۇسلۇق ئىچىدە بوغۇلۇپ ۋارقىرايتتى.

«ئەپلەشمەك» پېئىلىنىڭ مەجبۇرىي دەرىجىسى: رەشىدە مېۋە-چېۋە، نان-توقاچ، پېچىنە-پىرەنىكلەرنى ھەر خىل تەخسە، قەنتدانلارغا ئەپلەشتۈرۈپ تىزدى.

ئىسىم. كىشى ئىسمىغا قوشۇلۇپ ھۆرمەتنى بىلدۈرىدۇ: ئەخمەتجان ئەپەندىم » دۈشمىنىمىزنىڭ دۈشمىنى بىزنىڭ دوستىمىز» دېگەنىدى.

سۈپەت ①ئېتى بار، ئەت قونغان، سېمىز: ئامانگۈلنىڭ ئەتلىك يۈزى سەل قىزارغان بولسىمۇ، لېكىن دەرھاللا ئۆزىنى تۇتۇپ ئۇمۇ بوش كەلمىدى. ②كۆچمە مەنىلىك سۆز. گۆشى بار، گۆش قىسمى قېلىن (قوغۇن-تاۋۇز، كاۋا ۋە ئۆرۈك، شاپتۇل قاتارلىق مېۋىلەرگە نىسبەتەن): ئەتلىك قوغۇن. ئەتلىك شاپتۇل. ③كۆچمە مەنىلىك سۆز. مۇنبەت، ھوسۇللۇق (تۇپراققا نىسبەتەن): ئەتلىك يەر. ئەتلىك توپا.