ئىسىم [پارسچە] «بولماق، قىلماق» ياردەمچى پېئىللار بىلەن كېلىپ «تۆرەلمەك، پەيدا بولماق؛ تۆرەلدۈرمەك، پەيدا قىلماق» دېگەن مەنىلەرنى بىلدۈرىدۇ: سەن بىلەن مەن مۇشۇ ئالەم ئاپىرىدە بولغاندىن تارتىپ، بىر-بىرىمىزنى يېتەرلىك بىلىشىمىز. *-ئەي بەختلىك يىگىت، سېنى بۇ ئالەمگە ئاپىرىدە قىلغان ئاتاڭ كىم؟ ئاناڭ كىم؟-دەپ سوراپتۇ بوۋاي.

ئىسىم <زوئولوگىيە> ئاچا تۇياقلىقلار ئەترىتىدىكى ھايۋانلاردا بولىدىغان ئۆتكۈر يۇقۇملۇق كېسەل.

ئاتارمەن ۋە چاپارمەن: قورمالنىڭ ئاتارمەن-چاپارمەنلىرى كوچىلارغا يېيىلغان ھالدا مەھەللىمۇمەھەللە، ئۆيمۇئۆي ئاختۇرۇشقا كىرىشىپ كەتتى.

①ئىسىم. ئومۇمەن ئاق-بولغان ھالەت، ئاق بولۇش، ھەر جەھەتتىن پاك بولۇش: كۆڭلەكنىڭ ئاقلىقى. يۈزنىڭ ئاقلىقى. ②سۈپەت. كۆچمە مەنىدىكى سۆز. سۈتلۈك، سۈتى كۆپ: ئاقلىق ئىنەك.

ئىسىم. پىچىلغان تۆگە.

ئىسىم [ئاق+يول] خېيىمخەتەرسىز ئوڭۇشلۇق يول، سەپەر: سەپىرىڭىزگە ئاقيول بولسۇن.

پېئىل. بىرەر ئىش، بىرەر ۋەزىپىنى بېجىرمەك، ئادا قىلماق، ئورۇندىماق: سۇلتاننىڭ ئاتقۇرۇشقا تېگىشلىك ۋەزىپىسىنى مەن ئاتقۇرۇپ قويدۇم.

[رۇسچە] ①سۈپەت. ھەرىكەتچان، ئىلغار، ئىجابىي: ئاكتىپ ئامىل. ئاكتىپ تەدبىرلەر. ②رەۋىش. پائال، قىزغىن، ئىجابىي يوسۇندا: ئۇلار كۆچەت تىكىشكە ئاكتىپ قاتناشتى. ③ئىسىم. بىرەر تەشكىلات ياكى كوللېكتىپنىڭ ئىلغار، تەشەببۇسكار ئەزاسى: ئاكتىپلار يىغىنى. ئىشلەپچىقىرىش ئاكتىپى.

1. ①سۈپەت. ئېتى بار، ئاتقا ئىگە: مانا ھازىر ئۇ دۇلدۇلدەك ئىككى ئاتلىق بولۇپ قالدى. ②سۈپەت. ئات مىنگەن: تۇيۇقسىز ياڭاق دەرىخى ئالدىدا ئۈچ ئاتلىق كىشى كۆرۈندى .③ئىسىم. ئات مىنگەن كىشى: ئاتلىق پىيادىنىڭ ھارغىنىنى بىلمەس (ماقال). ④ئىسىم. ئاتقا خاس خۇسۇسىيەت، ئاتقا خاس ئالاھىدىلىك: ئاتنىڭ ئاتلىقى باردۇر، ناۋاتنىڭ تاتلىقى باردۇر.

2. سۈپەت. ئىسىملىك، ناملىق، ئىسىم ياكى نامغا ئىگە بولغان؛ … دەپ ئاتىلىدىغان: داۋانچىڭنىڭ يولى قاتتىق تاۋۇزى تاتلىق، داۋانچىڭدا بىر يارىم بار قەمبەرخان ئاتلىق.

سۈپەت. ئاككوردلاشقان، ئېگىز-پەسلىكى ئوخشاش بولمىغان بىرقانچە ئاۋاز ئۆزئارا بىرلەشكەن: ئاككوردلۇق ئاھاڭلار.

ئىسىم. ئۇننى ياغ بىلەن قورۇپ، ئۈستىگە سۇ قويۇپ پىشۇرۇلىدىغان يېمەكلىك.

ئىسىم <تېبابەت> ئاكۇشېركا قىلىدىغان ئىش، ۋەزىپە: ئۇ دوختۇرخانىدا ئاكۇشېركىلىق قىلىدۇ.