سۈپەت [پارسچە] ئۇرۇش-تالاش، جەڭگى-جېدەلدىن، غوۋغا-تەشۋىشتىن خالىي؛ تىنچ، بىخەتەر، خاتىرجەم: بىر قېتىم، بىر ياش ئالىم ئۇنىڭ بەھۇزۇر، ئوڭۇشلۇق، ئاسايىشتە تۇرمۇشىغا ئىنتايىن زوقلىنىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەنىدى.

سۈپەت. ئاسترونومىيىگە ئائىت، ئاسترونومىيىگە تەۋە: ئالدىنقى قېتىملىق «توققۇز سەييارىنىڭ مارجانسىمان رەتلىنىشى» دەك ئاسترونومىيىلىك ھادىسە بۇنىڭدىن 179 يىل ئىلگىرى كۆرۈلگەنىدى.

«ئاسرىماق» پېئىلىنىڭ مەجھۇل دەرىجىسى.

ئىسىم. بىرنەرسىنى ئىلىپ، ئېسىپ قويىدىغان ئىلمەك؛ كانارا: ئاسقۇدا گۆش بولسا، بىركۈنى مېھمانغا ياراپتۇ (ماقال).

پېئىل. دىئالېكت سۆز. ئەتىۋارلىماق، كۆزى قىيماي قالماق، قىسىنماق.

ئىسىم [ئاش+سۇ] توي مۇراسىمىدا مېھمانلارغا زىياپەت بېرىش ئۈچۈن ئوغۇل تەرەپتىن قىز تەرەپكە بېرىلىدىغان نەرسىلەر: پەقەت توينىڭ ئاشسۈيىگىلا ئادەتتىكى ئىككى توينىڭ چىقىمى سەرپ قىلىندى.

①ئىسىم. ئۇن چىقىرىلىدىغان، ئاش-تاماق قىلىنىدىغان دان: دانلىق ئاشلىق. ＊ئىشلەپچىرىش دۈيىمىز يازلىق يىغىمدىلا 200 مىڭ جىڭ ئاشلىقنى ئامبارغا كىرگۈزدى. ②سۈپەت. ئاش بولىدىغان، ئاشقا يېتىدىغان (ئالدىغا ساناق سان ئېلىپ كەلگەندە): ئۆيدە ئاران بىر ئاشلىق ئۇن قالغانىكەن، شۇڭا ئازراق ئۇن تارتىپ كېلەي دەپ ماڭدىم.

ئالماش [ئاۋۇ+شۇ] سۆزلىگۈچى ئىشارەت قىلغان يىراقتىكى شەيئىنى ئىپادىلەيدۇ ياكى ئايرىپ كۆرسىتىدۇ: ئاشۇ كۆرۈنۈپ تۇرغان بىزنىڭ يېزا.

①«ئاغماق» پېئىلىنىڭ مەجبۇرىي دەرىجىسى: مەن دەرھال كۆزۈمنى ئابدۇللاغا ئاغدۇردۇم. ②كۆچمە مەنىدىكى سۆز. ھاكىمىيەت ئۈستىدىن ياكى يۇقىرى مەنسەپتىن ئېلىپ تاشلىماق، چۈشۈرمەك، يىقىتماق: 1830 يىل 7- ئاينىڭ 27- كۈنىدىن 29- كۈنىگىچە پارىژدا ئىنقىلاب پارتلاپ، بوربون سۇلالىسىنى ئاغدۇرۇپ تاشلىدى. ③ئۈستىگە يۈكلەنگەن، تېڭىلغان گۇناھ، جىنايەتنى يوققا چىقارماق: ئەنزە ئاغدۇرماق.

ئويلىماي سۆزلەيدىغان، ئاغزىغا كەلگەننى يۈز-خاتىرە قىلماي دەيدىغان:-ئاغزىڭ ئىتتىك-دە بالام، -دېدى دادىسى غۇلامغا، -ھېلىقى گەپنى ئۇ يەردە دېمەسلىك كېرەك ئىدى.

①ئۇيغۇر ئېلىپبەسىنىڭ بىرىنچى ھەرپى ۋە شۇ ھەرپنىڭ نامى

②«ئاۋۇ» سۆزىنىڭ قىسقارغان شەكلى.

③رەت جەھەتتە بىرىنچى ئورۇندا تۇرىدىغان شەيئىنى بىلدۈرىدۇ؛ ئا. سىنىپ. ئاۋۇ «1- يىللىق ئا» سىنىپقا كىرىڭ.

④يۈكلىمە سۆز. پېئىللارنىڭ ئاخىرىغا ئۇلىنىپ تەكىتلەشنى بىلدۈرىدۇ: چاققانراق بولۇڭا. تېزرەك ماڭغىنا. كېلىمەن دەمسىزا؟

⑤تۇرغۇن سۆزلەردىن پېئىل ياسايدىغان قوشۇمچە: ياش- ياشا. قېيىن- قېينا. ئويۇن- ئوينا

①تەمەخورلۇق قىلماق، نەپسى تاقىلدىماق. ②ھەددىدىن ئارتۇق ماختىماق، ئادەتتىن تاشقىرى خوشامەت قىلماق.