①كۈچ-قۇۋۋەتتە ۋايىغا يەتمەك، ساغلام يېتىلمەك. ②پۇل-مېلى، ئىقتىسادىي كۈچى زورايماق، ئاشماق؛ ئۇلى چىڭىماق.

①تېمەن، ساغلام، كۈچ-قۇۋۋىتى بار: باينىڭ بالىسى ئەمەسمۇ؟ يىلىكى توق-دە.

②پۇل-مېلى، ئىقتىسادىي كۈچى بار، ئىقتىسادىي ئاساسى ئۇللۇق:-پۇلىمىزنى بەرگەن بولساڭلار،-دېدى بوۋاي كۆزلىرىنى چىمچىقلىتىپ،-يىلىكىمىز توقراق بولار ئىدى.

①قاتتىق زەربە بەرمەك، ۋەيران قىلماق، ھالاك قىلماق: -تىلىۋالدىنىڭ يىلىكىدە سۇ ئىچىمەن! -دېدى قۇبدۇن زەھەرخەندىلىك بىلەن، -مېنىڭدىن ئۆتۈپ كەتكىنىنى كۆرەي ئۇنىڭ…

②باشقىلارنىڭ كۈچىدىن نومۇسسىزلارچە پايدىلانماق، باشقىلارنىڭ پايدا-مەنپەئەتىنى پەسكەشلەرچە ئۆزى ئۈچۈن ئىشلەتمەك: ئۇنداق خەقنىڭ يىلىكىدە سۇ ئىچىدىغان پىخسىقتىن ئالمىغان پۇلنى كىمدىن ئالىمىز؟!

كۈچ-قۇۋۋىتى ئاز، ماغدۇرسىز، ئاجىز، ساغلام ئەمەس: ئۇ كىچىكىدە يىلىكى سۇيۇق بالا ئىدى، چوڭ بولغانسىرى ساغلاملىشىپ تەندۇرۇس بىر يىگىتكە ئايلىنىپتۇ.

← شور پېشانە، تەلەيسىز، بەخىتسىز، تەقدىرى كاژ، بىتەلەي: -مېنىڭ يىلىكىم شورلۇق، مۇشۇ ئىشنىمۇ مەن قىلماي، باشقا بىرىڭلار قىلىڭلار،-دېدى ئۇ نارازى بولغاندەك قىلىپ.

ۋەيران قىلماق، ئەبجىقىنى چىقارماق، ھالسىزلاندۇرۇپ كاردىن چىقارماق، كۈچ-قۇۋۋىتىدىن ئايرىماق: ئۆتكەن يىلقى تەبىئىي ئاپەت دېھقانچىلىققا زور زىيان كەلتۈرۈپ، دېھقانلارنىڭ يىلىكىنى چېقىۋەتتى.

قاتتىق ئەزمەك، ئېكسپىلاتاتسىيە قىلماق، بوزەك قىلىپ ئەمگىكىدىن ئۆزى بىلگەنچە پايدىلانماق: ھايانكەشلەر خەلقنىڭ يىلىكىنى شوراش ئۈچۈن تۈرلۈك شۇملۇقلارنى قىلاتتى.

ئەسلى نەسلىنى يوق قىلماق، ۋەيران قىلماق: قۇرغاقچىلىق بولسا، ئەل-يۇرتنىڭ يىلىكىنى قۇرۇتۇشقا باشلاپتۇ.

①تېنى ساغلام ئەمەس، بەدەن قۇۋۋىتى ئاجىز، ماغدۇرى كەم.

②ئىقتىسادىي كۈچى ئاجىز، تۇرمۇش كەچۈرۈشى تەس، كەمبەغەل، نامرات.

ئىقتىسادىي جەھەتتە قىيىن ھالەتكە چۈشۈپ قالماق، ئىقتىسادىي ئەھۋالى ئىنتايىن ناچارلاشماق، نامراتلاشماق: قېيىنئاتامنىڭ ئۆلۈمىنى ئۇزىتىمىز، يەتتە، قىرىق نەزىرلىرىنى بېرىمىز دەپ، يىلىكىمىز ئۈزۈلۈپ قالدى.

①پېئىل. دىئالېكت سۆز. ئۇزۇن ئىككى شال (تاختاي) نىڭ بىرىنى ئەركەك، بىرىنى چىشى قىلىپ چاتماق.

②(توغرىسى: ئىللىماق) ← ئىللىماق

يىلمۇيىل، يىللار بويى، يىللارنىڭ ھەممىسىدە: ئۇ باي ئۈچۈن يىل-يىللاپ ئىشلەپ بىر كىچىك پاخلانغا (پاقلانغا) ئېرىشەلمەي، ئاخىرى قاقشاپ ئۆلۈپ كەتتى.