پېئىل. شەرتلەشمەك، ۋەدىلەشمەك، سۆز بېرىشمەك: بۇرۇن بىز ئۈچەيلەن ئەھدىلەشكەن ۋاقتىدا، بىللە ياشاپ بىللە ئۆلىمىز دەپ ئانت ئىچىشكەنىدۇق.

ئىسىم [ئەڭلىك+ئوت] <بوتانىكا> ئەڭلىكئوت ئائىلىسىدىكى كۆپ يىللىق، سامان غوللۇق ئۆسۈملۈك. يوپۇرماقلىرى توپلىشىپ ئۆسىدۇ ۋە ساپاقسىز كېلىدۇ، مېۋىسى قاتتىق، شەكلى تۇخۇمسىمان ۋە سۇس قوڭۇر رەڭدە بولىدۇ؛ يىلتىزى تېبابەتچىلىكتە دورا قىلىنىدۇ.

ئىسىم. ئاياللارنىڭ مەڭزىگە، كالپۇكىغا سۈرتىدىغان قىزىل سۈرمە.

ئىسىم [پارسچە] ①ئالتۇن، ياقۇت قاتارلىق قىممەت باھالىق مېتال ۋە تاشلاردىن ياسالغان ئۈزۈك. ②كۆچمە مەنىلىك سۆز. خاسىيەتلىك، نۇرغۇن نەرسىنى قىلىشتا قۇدرەتلىك نەرسە، يول، نىشاننى كۆرسەتكۈچى: بوۋاي كۆزلىرىنى يىراقلارغا تىكىپ:-يېزا ئىگىلىك پەنتېخنىكىسى بىزنىڭ ئەڭگۈشتىرىمىز، -دېدى.

①سۈپەت. سوغۇق مىجەزلىك: بۇ بالا سەل ئەڭگىزلىك بالا بولۇپ قالدى. ②ئىسىم. كۆچمە مەنىلىك سۆز. تېرىككەكلىك؛ يىغلاڭغۇلۇق: ئەڭگىزلىك قىلماق.

①ئىسىم. سوغۇق مىجەز، سوغۇقلۇق: بۇ بالىنىڭ ئەڭگىزى ئېشىپ قالغان ئوخشايدۇ. ②سۈپەت. كۆچمە مەنىلىك سۆز. تېرىككەك؛ يىغلاڭغۇ: بۇ بالا بەك ئەڭگىز بالا بوپتۇ.

رەۋىش. ناھايىتى، بەك: ئەڭ ياخشى. ئەڭ تاتلىق.

ئىسىم. كۆپرەك «كەلمەك» ياردەمچى پېئىلى بىلەن بىللە كېلىپ: «پەيلىدىن يانماق، يولغا كىرمەك، پەسكويغا چۈشمەك، ماقۇل بولماق، ئۇنىماق، كۆنمەك » دېگەندەك مەنىلەرنى بىلدۈرىدۇ: بىلمەمسىز، سادىرمۇ ئەيۋەشكە كەلدى. قېنى، ماڭا قانچىلىك نەپ بېرىسىز؟＊بۇنىڭ ئۈچۈن ئەزالار بۇرۇن تاشلىۋېتىلگەن ئۈنۈمسىز يەرلەرنى قايتىدىن ئەيۋەشكە كەلتۈردى.

ئىم [ئەرەبچە] <يېزىق تىلى>①كۆپچىلىككە، توپلانغان، جەم بولغان خالايىققا قارىتا قىلىنىدىغان خىتاب، نىدا؛ ئەي خالايىق، ئەي ئادەملەر: موللازەيدىن يەنە جاكارلاپ مۇنداق دېدى:-ئەييۇھەنناس-ئىشىتىڭلار ئامۇخاس، گۇناھ رىيا بولسىمۇ، جازا دېگەن راست. ②كۆچمە مەنىلىك سۆز. ھاياجان، قايغۇ، غەزەپ ۋە ئازابلىنىش تۇيغۇلىرىنى ئىپادىلەيدىغان داد-پەرياد، شاۋقۇن-سۈرەن، كۈچلۈك ئاۋاز: كەينىمگە بۇرۇلۇپ قارىدىم، ئەييۇھەنناس، تامنىڭ تۆشۈكلىرىدىن يوغان-يوغان يىلانلار باشلىرىنى چىقىرىپ، كۇشۇلدىشىپ تۇرمامدۇ، بەدەنلىرىم شۈركۈنۈپ كەتتى.

ئىسىم [ئەيىب+نامە] بىرەر خاتا ئىش-ھەرىكەت ياكى جىنايى قىلمىشنى پاش قىلىش ھەققىدىكى شىكايەت خېتى، ھۆججەت قاتارلىقلار: ھېلىقى كىشى سېرىق ياسىما چىشلىرىنى كۆرسىتىپ، ئەيىبنامىنى ئوقۇشقا باشلىدى.

سۈپەت. جىسمانىي جەھەتتىن ئاجىز، بىرەر ئەزاسىدا كەمچىلىكى، نۇقسانى، ئىللىتى بار؛ مېيىپ، مەجرۇھ: مەن ئۇنىڭ مېنى يەرگە قاتتىق ئۇرۇپ ئەيىبناق قىلىپ قويۇشىدىن ئەنسىرەشكە باشلىدىم.

«ئەيىبلىمەك» پېىلىنىڭ مەجھۇل دەرىجىسى: سادىق يىغىن قاتناشچىلىرى تەرىپىدىن «ئوڭچىل ئىدىيىسى بار«، «دۇنيا قارىشىنى ياخشى ئۆزگەرتمىگەن زىيالىي» دەپ ئەيىبلەندى.