ئىملىق سۆز. خۇشاللىنىش، ھاياجانلىنىش ياكى ھەيران قېلىش سەۋەبىدىن قىلىنىدىغان نىدا، خىتاب، شاۋقۇن-سۈرەن: بوۋاي بۆرىنىڭ ۋاپاسىزلىقىدىن غەزىپى ئۆرلەپ ئۇنى كەتمەن بىلەن سالغىلى تۇرۇپتىكەن، ئايھاي، بۆرە دۇنياغا كەلگىنىگە مىڭبىر پۇشايمان يەپتۇ.

ئىسىم [ئايىم+قىز] قىزلارنى ھۆرمەتلەپ ئاتىغاندا قوللىنىدىغان سۆز: بىرمەھەل خىزمەتكارلار قاتارىغا چۈشۈپ قالغان نارەسىدە قىز يەنە باشقىدىن ئايىمقىز دەرىجىسىگە كۆتۈرۈلدى.

پېئىل ①رەھىمشەپقەت قىلماق، يۈزخاتىرىسىنى قىلماق، ئەزىز دەپ بىلمەك: ياماننى ئايىساڭ ياخشىلىق يوق (ماقال). ②ئېھتىيات قىلماق، ئاسرىماق، ئاۋايلىماق، تېجىمەك: دۈشمىنىڭنى قاتتىق ئۇر، كالتىكىڭنى ئايىما (ماقال). ＊ئات ئايىغان ئات مىنەر، كىيىم ئايىغان تون كىيەر (ماقال). ③يوشۇرماق، قىزغانماق: خۇدا ئۇنىڭدىن ھېچنىېمىنى ئايىماي، سېمىزلىك ۋە ساغلاملىقنى ئەڭ ئالىي مۇكاپات سۈپىتىدە بەخشەندە قىپتۇ.

ئىسىم ①ئاياللارغا ھۆرمەت يۈزىسىدىن مۇراجىئەت تەرىقىسىدە ئېيتىلىدىغان سۆز: قېنى، خان ئايىم، مەرھەمەت. ②ئاياللارنىڭ ئىسمى.

ئۆلمەي ھايات تۇرماق؛ ئىشقىلىپ تىرىك يۈرمەك:-ياخشى بالام، ياخشى، ئىشقىلىپ ئايىغىمدىن شامال ئۆتۈپ تۇرۇۋاتىدۇ، -دېدى ئانا ئارانلا.

ئىشنى تېز قىلىدىغان، ئىشتىن قاچمايدىغان، تېتىك.

ياخشىلىق ئېلىپ كەلمەك:-بۇ بالىنىڭ ئايىغى ياراشتى، -دېدى چوڭ دادام.

بارغان يېرىدە پېشكەللىك كەلتۈرىدىغان؛ پالاكەت، بەختسىزلىك پەيدا قىلىدىغان؛ ئايىغى ياراشمايدىغان، ئالدى جۇت: پادىشاھنىڭ ئايىغى قۇرغاق بىر قىزى بار ئىدى.

①يول مېڭىشنى ئۆگىنىۋالماق، ماڭالايدىغان بولماق. ②نەتىجىسى چىقماق، خۇلاسىلانماق؛ ئاخىرلاشماق، تۈگىمەك: تاشۋاي: بۇ ئىشنىڭ ئايىغى چىقىشقا زادى كۆزۈم يەتمەيدۇ.

ئىش خۇشياقمايدىغان، ئىش قىلسىمۇ بەك ئالدىرىماي قىلىدىغان؛ ھۇرۇن: ئايىغى ئېغىر ئادەم.

1. پېئىل ①تۈسى، رەڭگى ئۆزگىرىپ، بۇرۇنقى ھالىتىنى، بۇرۇنقى رەڭگىنى يوقاتماق؛ ئۆڭمەك. ②مىجەز-خۇلقى، ئەدەپ-ئەخلاقى يامانلاشماق، يامان تەرەپكە ئۆزگەرمەك، بۇزۇلماق: يىراقتىكى دۈشمەندىن، ئاينىپ كەتكەن دوست يامان (ماقال). 2. ③پىكرىدىن، نىيىتىدىن، سۆزىدىن قايتماق، پىكرىنى، نىيىتىنى ئۆزگەرتمەك: مادوتەينىڭ خېتىنى مەندىن ئالدىڭىز، ئەمدى نېچۈن بىلمىدىم ئاينىپ قالدىڭىز؟ ④ئەقلىدىن ئازماق، ئېلىشىپ قالماق، ساراڭ بولماق: ھەي، كىچىك ئەپەندى، قارىغىنا، چوڭ ئەپەندىڭنى! ئاينىپ قالدىمۇ؟ نېمە؟ ⑤ئىلىشماق: كۆڭلى ئاينىماق. 3. پېئىل ①تۇتماق، ئاۋۇماق، كۆپەيمەك: خوپ ئاينىدى كۆچەتلەرمۇ چېچەكلەپ، مېۋە ئالدۇق كۈزدە راسا ئېتەكلەپ. ②كۈچەيمەك، ئېغىرلاشماق: ئەنۋەرنىڭ كېسىلى تېخىمۇ ئاينىپ قالدى.

«ئاينىماق» پېئىلىنىڭ ئۆملۈك دەرىجىسى.