«Тил» икки йаки униңдин артуқ сөздин бирикип бирла оқумни ипадиләйдиған йасалма сөз.

①Исим. Бәлгилик нисбәттә өзара қошулуш вә арилишиш билән һасил қилинған арилашма. ②Сүпәт. Бириккән: бирикмә оғут.

Пеил. Өзара қошулмақ, бирләшмәк.

«Бирикмәк» пеилиниң өмлүк дәриҗиси.

①Сан. Биринчи номурлуқ: биринчи синип. ②Сүпәт. Әң алдинқи орунда турған, әң алдинқи: өзини махтиған биринчи әхмәқ, хотунини махтиған иккинчи әхмәқ (мақал). ③Рәвиш. Баштин кәчүрүлмигән, көрүлмигән; һайатида әмди бирла қетим йүз бәргән, садир болған: бу мениң оқуғучилар алдида биринчи қетим дәрс өтүп беқишим иди. ④Сүпәт. Һәммидин алдинқи қатарда турған, әң маһир, илғар, әла, пешқәдәм: бу йилқи мусабиқимиздә қоманданимиз савут биринчи. ⑤Сүпәт. Һәммидин зөрүр, әң еһтийаҗлиқ болған, әң муһим, асасий; баш: бу йәрдики биринчи вәзипә дәм елиш, андин қалса өгиниш.

«Математика» дәриҗиси бир болған алгебралиқ тәңлимә.

①Рәһбәрлик вәзиписини өтәватқанлар ичидики асасий мәсуллуқ вәзиписини үстигә алған киши, биринчи башлиқ: у кадирлар башқармисиниң биринчи қол башлиқи иди. ②Дәсләп қолға кәлтүргән, дәсләп игә болған: биринчи қол материйал.

Рәвиш. Гәп-сөздә санап өтүлидиған шәйи, вәқә, һадисә вә шу қатарлиқларниң әң алдинқисини көрситиштә қоллинилиду: һәр милләт хәлқини иттипақлаштуруш үчүн биринчидин милләтләрниң баравәрликини һәқиқий түрдә әмәлгә ашуруш керәк.

Исим. Сүпәт, хусусийәт, маһарәт қатарлиқ җәһәтләрдики әң үстүнлүк, йуқирилиқ: у дәрстә вә башқа паалийәтләрдә синипта һәмишә биринчиликни талишатти.

Рәвиш [бир+йол+и] бирақла, бир қетимдила: у бир йолила қерип кәткәндәк туратти.

Рәвиш [бир+һаза] хели бир вақит, хели узақ вақит: тохти пулни қолиға елип униңға бир һаза қарап турғандин кейин санимайла йениға селип қойди.

Сүпәт. Хели узунғичә давамлашқан, узақ вақит созулған: бирһазалиқ нәғмә-навадин кейин йигитвеши насирниң йениға кәлди.