Мақал-Тәмсилләр (А)

0 664

Ат алсаң йеқиндин ал, хотун алсаң йирақтин ал. Атни тәпмәйду димә, итни чишлимәйду димә. Аччиқ алдида йүриду, әқил кәйнидә йүриду. Ахтарминиң чалмиси йаман, хотун кишиниң лалмиси йаман. Адими йоқ өйдә, өчкиниң ети абдурахман. Ашиққа бағдад йирақ әмәс. Ақ ит, қара ит, һәммиси бир ит. Алтун – күмүш дат болмас, оруқ – туғқан йат болмас. Алтун бешиң аман болса, алтун тавақта су ичәрсән. Алди чақ нәдә маңса, кәйни чақ шу изда маңар. Ана йуртуң аман болса, рәңгиройуң саман болмас. Айниң он бәши қараңғу. Он бәши йуруқ. Аброй әқилдин келәр, еғиздин кетәр. Ата – анаңға немә қилсаң, балаңдин шуни көрисән. Ата – ана йайриса бағ, йөләнсә тағ. Ата миһри чирағ, ана миһри булақ. Ат тойған йеригә тартиду, йигит туғулған йеригә тартиду. Аччиқ әқилни кесәр, татлиқ көңүлни йешәр. Адәм дости билән,...

Давамини оқуң!

Мақал-Тәмсилләр (Ә)

1 264

Әдәпни әдәпсиздин өгән.
Әргә бир нөвәт, йәргә бир нөвәт.
Әрни әр қилғанму хотун, йәр қилғанму хотун.
Әрниң сөзи өлгичә өзи өлсун.
Әқил болмиса, көз дигән тамниң төшүки.
Әқилға ишарәт, наданға җувалдуруз.
Әқилни әхмәқтин өгән.
Әл ичи алтун бөшүк.
Әлгә қошулсаң әр болисән, әлдин айрилсаң йәр болисән.
Әптиң йаман болса, әйнәктин көрмә.

Мақал-Тәмсилләр (Б)

1 265

Бар нимини дигүзмәйду, йоқ нимини йигүзмәйду.
Бай йуртниң озуқи, батур йуртниң қозиқи.
Бөрини айисаң, қойлириңға зийан.
Бөриниң балиси бөрә.
Бөриниң хирис қилғинидин түлкиниң һиҗайғини йаман.
Бешиң икки болмиғичә, қачаң икки болмас.
Билмәслик әйп әмәс, соримаслиқ әйп.
Бәхтсиз қиз тезәк тәргили чиқса, калилар суға тезәкләпту.

Мақал-Тәмсилләр (П)

2 328

Пада баққанда дост идуқ. Йаңақ чаққанда айрилдуқ.
Пакар ешәккә һәр ким минәр.
Палван дәрд йәйду. Балилири гөш йәйду.
Пичақ өткүр болса йағачниң қаттиқи йоқ.
Пичақни өзүңгә сал, ағримиса хәққә сал.
Пилансиз иш, қелипсиз хиш.
Пийазниң пости тола, һамақәтниң дости тола.
Пәнҗигаһни билмисәң наваға нахун чәкмә.

Мақал-Тәмсилләр (Т)

1 371

Тартинсаң сөзүңни ким қилур. Еринсәң ишиңни ким қилур. Тағ йөткәлсә йөткиләр, хуй йөткәлмәс. Тала мүшүки өй мүшүкини қоғлапту. Там түвидин қерийду, адәм ичидин қерийду. Тоху даңгал чүшәр, өчкә җаңгал. Тохуни оғрилиғанму оғри, тухумини йегәнму оғри. Тошқандәк йүз йил йашиғичә йолвастәк бир йил йашиған әла. Тоғра сөз ташни йарар, төһмәт башни йарар. Тола сайриған булбул қәпәзгә чүшәр. Тойдин йаманлисаң той қилип көр. Төгәң нар болса, йүкүң йолда қалмас. Төмүрчилик йәл билән, падишаһлиқ әл билән. Түгмәндә туғулған чашқан, гүлдүрмамидин қорқмапту. Түлкиниң териси өзигә дүшмән. Терисаң алисән, излисәң таписән. Териған хаман қилар, теримиған арман қилар. Териғанға йәр қеримас, ишлигәнгә әр қеримас. Териқму теримаймән, қошқачму қорумаймән. Тәдбириң қандақ болса тәқдириң шундақ болар. Тәң йегән тәнгә сиңәр, йалғуз йегән йәргә сиңәр. Тәлвә төрни бәрмәс. Тәләп қил, сәвәб қил. Тәмини биләй десәң тетип көр, епини биләй десәң етип...

Давамини оқуң!

Мақал-Тәмсилләр (Җ)

1 297

Җапа чәкмигән вапаниң қәдрини билмәс. Җапа чәкмәй һалавәт йоқ. Җаңгал арқисидики көрүнәр, бурун астидики көрүнмәс. Җаңгалда һаңриған ешәк шәһәрдә һаңрийалмас. Җан бар йәрдә қаза бар. Җан баққан батур. Җан болса җаһан, аш болса қазан. Җан билән киргән хуй, қан билән чиқиду. Җан чиққандин кийин йасинниң нимә керики? Җан чиқмиғучә хуй чиқмас. Җан достуң җенидин кечәр, мал достуң мелидин кәчмәс. Җан күндә чечәкләмду, қоғун күндә хәмәкләмду. Җандин кәчмигүчә җананға йәткили болмас. Җанни асрисаң, вақитни тут. Җаһан саңа бақмиса, сән җаһанға бақ. Җаһан ушшуқниң. Җаһанда миң киши, көңүлдә бир киши. Җаһил өз бешини йәр. Җенидин тойған җаһанға сиғмас. Җидәлни башлиған лапчи, уссулни башлиған дапчи. Җиқ гәп ешәккә йүк. Җилә қилсаң мүшүкму чишләйду. Җим олтурсаң мөң дәйду, игиз олтурсаң дөң дәйду. Җимғурниң чиши қолтуқида. Җимғурниң һөнири ичидә. Җиндин қечип алвастиға учрапту. Җинниң қәсти шаптолда. Җәңдә өлсә бир киши, из басиду...

Давамини оқуң!

Мақал-Тәмсилләр (Ч)

1 283

Чапанниң йеңиси йахши, достниң кониси йахши. Чапиқини алимән дәп қариғу қипту Чапини барға мушт атай, җувиси барға тор кәтсун Чапиниға қарима, адимигә қара Чапинимда төт йанчуқ, хәҗләй десәм бир пул йоқ Часа өлчүк йумилақ муҗуққа чүшмәс Чашқан әрзини мүшүк тәстиқлимапту Чашқанниң өлгүси кәлсә, мүшүкниң қойруқиға есилар Чаққанға бар, лайпусқа йоқ Чақида гунаһ йоқ, таниси бузуқ. Қизида гунаһ йоқ, аниси бузуқ. Чала тилмач адәм өлтүрәр Чала молла дин бузар Чала молла варақлайду, әгри ноғуч тарақлайду Чавак икки қолдин чиқар Чайнап бәргән нанниң тәми йоқ. Чоң башни ачса, кичик көтни ачар Чоң дәрәхниң сайиси чоң болиду Чоңға чоңчә, кичиккә оңчә Чөчүрә чөрүлгүчә, үгрә өрүлгүчә Чөчүрә көлдә пишар, манта чөлдә Чөчүрә йейиштин мәқсәт гөш йейиш Чөгүн қайниса өз бойниға ташар Чүҗини күздә сана, чөчүрини пишқанда Чүҗә хораз билгинини қичқирар Чүшкә нимә кирмәйду, дүшмән нимә димәйду Чүшлүк өмрүң болса,...

Давамини оқуң!

Мақал-Тәмсилләр (Х)

1 252

Хамни бузған шаниси, қизни бузған аниси Хан қозуқ, пуқра озуқ Ханға йариған ишим тазға йаримапту Ханниң һөрмити пуқра билән Ханивәйран қилса қилсун, дағи пәрзәнт қилмисун Хотун күнлисә өй бузулар, әр күнлисә өй түзүләр Хотун киши тили билән тул болар Хотун киши лап билән йүрәр, устира кап билән йүрәр Хотун әргә қарайду, әр йәргә қарайду Хотунға амрақ–балиға өч, қаймаққа амрақ – калиға өч Хотуни йоқниң худи йоқ Хоҗамниң хуҗиси бар, чамғурниң ориси Хойму сәнәм салғум бар, путум қопал, қулум гал Худа бәрсә ишиктинму, түңлүктинму кириду Худа қариғуни көздин айриса, һассидин айримас Худадин кәлсә кәлсун, хоҗидин кәлмисун Худайим бар дәп ач қапту, ешиким бар дәп кәч қапту Хәқниң йуртида солтан болғичә, өз йуртуңда ултан бол Хәқниң ишиға тумуздиму қол тоңлайду Хәлпәм күлмәйду, күлсә телиқип қалиду Хәлқ йандурған чирақни пүвлигәнниң сақили көйәр Хәлқ ейтмас,...

Давамини оқуң!

Мақал-Тәмсилләр (Д)

0 322

Доппиға патқан бешим җаһанға патмиди.
Дост башқа қарайду, дүшмән айаққа.
Дост чиллиса қалма, дүшмән чиллиса барма.
Дост кәйнидә махтар, дүшмән алдиңда махтар.
Дост айриған дозах түвидә.
Достниң достлуқи башқа күн чүшкәндә билинәр.
Достниң атқан теши башни йармас.
Достуң қаға болса йейишиң поқ.
Достуңниңкини йә, көңли қалмисун, дүшминиңникини йә, өзигә қалмисун.
Дутарниң тариси сатарда йоқ, билимсиз адәм қатарда йоқ.
Дунйада әхмәқ болмиса, әқил игилири зерикип қалар.
Дүшмән сириңни оғурлайду, дост хатайиңни тоғрилайду.
Дези йоқ тухумға чивин қонмас.
Дисәң гәп болиду, димисәң дәрд болиду.
Дили очуқниң қоли очуқ, әл сөйгәнниң йоли очуқ.
Дәрд йаманму, әләмму? Молла йаманму, қәләмму.
Дәрйани бөлгән тарам, қошунни бөлгән қарам.
Дәшнам йигиним, бәш нан йигиним.
Дәва қеримас, алтун чиримас.
Дәвагәр сус кәлсә, қази муттәһәм киләр.

Мақал-Тәмсилләр (Р)

0 267

Рази болмиған аш қурсақ ағритар.
Раст гәп бусуғидин чиққичә, йалған гәп йәттә тағдин һалқипту.
Раст ейттиң қутулдуң, йалған ейттиң тутулдуң.
Растлиқи аз кишиниң достлуқи аз.
Растни көрсә йалған қачиду, йолвасни көрсә тайған.
Рәмчи салиду рәмни, көңүлгә салиду ғәмни.
Рәһми йоқ адәмдин, рәһми бар ит йахши.

Мақал-Тәмсилләр (З)

0 292

Зарлиғанға кәлмәйду, қариғанға бәрмәйду.
Заман түзәлсә, йаманму түзиләр.
Заманға қарап иш тут, йотқанға қарап сун пут.
Заманәң түлкә болса, сән униң тайғини бол.
Зорлуқниң ақивити хорлуқ.
Зерәк тепип сөзләйду, қопал көпүп сөзләйду.
Зираәтниң көкигә ишлимәй, түвигә ишлә.

Мақал-Тәмсилләр (С)

0 256

Сапал үчүн сақ қалғучә, гөһәр үчүн күкүм–талқан бол. Сахта дост ашкара дүшмәндин йаман. Садиқ дәп исим қойса, түлкә дәп ләқәм алди. Сараңға сот йоқ. Сараңни сараң дәвәрсә, күндә бир чишләм гөши сараң болар. Сағлам тәндә сап әқил. Сақал дигән өчкидиму бар. Сайәңгә қарап бойуңни өлчимә. Содиңиздин зерикмәң, херидарға терикмәң. Сора – сора билим апту, уйила – уйила кийин қапту. Соқушқақ хораз сәмирмәс. Сөрәлмә пайдидин әпчил зийан йахши. Сөз қелипида йахши, қилич ғилипида йахши. Сөзлисәм тилим көйиду, сөзлимисәм дилим көйиду. Сөзни қилиштин аввал, ағзиңда чайнап көр. Сөйдүргәнму тил, бәздүргәнму тил. Сөйгән йарим сән болсаң, көргән күнүм нимә болар. Су бешида қум аққузар, айиғида таш аққузар. Су кетиду таш қалиду, осма кетиду қаш қалиду. Суда пиишмай кигиз болмас, отқа чүшмәй бигиз болмас. Суға йеқин сучи келәр, чөлгә йеқин ночи келәр. Сунайчидин йәл кетиду,...

Давамини оқуң!