ئىسىم [رۇسچە<گرېكچە] ھاۋا، شامال ھەرىكىتىنىڭ تېزلىكىنى ئۆلچەيدىغان ئەسۋاب.

ئىسىم [ئانا+باش+ئى] <يېزىق تىلى> ①ئائىلە باشلىقى ياكى بىرەر جامائەتكە باش بولغان، ئۇنى باشقۇرۇپ تۇرغان ھۆرمەتلىك ئايال. ②بالىلار ئويۇنىدا ئىككى تەرەپ قاتناشچىلىرىدىن ھەربىرىنىڭ باشلىقى؛ باشلامچىسى.

سۈپەت [ئەرەبچە] بوزەك؛ ياۋاش: ئانىينى تاپسام، شىللىسىگە مىنىپ چاپسام (ماقال).

ئىسىم [رۇسچە<ئەرەبچە] <خىمىيە> ئورگانىك بىرىكمە. ئۇ ياغلىق، زەھەرلىك سۇيۇقلۇق بولۇپ، بوياق ۋە دورا ياساش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ. ئۇ يەنە «فېنىلئامىن» دەپمۇ ئاتىلىدۇ.

سۈپەت ①ئانىسى بار، ئانىسى ھايات: ئاتىلىقلار ئاتام دېسە قۇيۇلدى ياشىم. ئانىلىقلار ئانام دېسە، ئېگىلدى باشىم. ②ئانىغا خاس، ئانىغا ئالاقىدار: ئانىلىق مۇھەببەت. ئانىلىق مېھىر. ③<بوتانىكا> ئانا تەرەپ بىلەن قانداشلىق ۋە ئۇرۇقداشلىق مۇناسىۋىتى بار بولغان: ئانىلىق تۈپ. ئانىلىق تەن. ئانىلىق گۈل.

رەۋىش. ئانىلارغا ئوخشاش؛ ئانىلارغا خاس، ئانىلاردا بولىدىغان: ئانىلارچە غەمخورلۇق. ئانىلارچە كۆيۈنمەك.

ئىسىم. ئانىسى ياكى ئانىسى قاتارلىق ئاياللارغا يېقىنچىلىق قىلىپ ئۇلارنى ھۆرمەتلەپ ئېيتىدىغان مۇراجىئەت شەكلى:-ئاھ، -دەپتۇ پەرىزات، -يامان قىلدىلا ئانىكا، مېنىڭ مايمۇن سۈرەتلىك نىقابىمنىڭ ئىس-تۈتەكلىرى ئاتا-ئانامنىڭ دىمىقىغا يېتىپ بارغان ھامان، ئۇلار مېنى ئىزدەپ كېلىدۇ.

تەلەيسىز، ئىشى ئوڭغا تارتمىغان، شور پېشانە:-ئانىسىنىڭ ئەمچىكىنى قاتتىق چىشلىگەنلەر بۇ ئىشنى قىلىدۇ، سىلەر ئەتە-ئۆگۈن بىلىپ قالىسىلەر، -دېدى ئۇ.

قاتتىق ئەدىبىنى بەرمەك:-بۇ خۇنپەرنىڭ ئانىسىنى كۆزىگە كۆرسىتىش كېرەك، -دېدى ئەمەت ئالىقىنىنى ئالىقىنىغا ئۇرۇپ.

تولا گەپ قىلىدىغان، كۆپ سۆزلەيدىغان، ۋالاقتەككۈر.

قىپيالىڭاچ: ئۇنىڭ جەسىتى ئانىدىن تۇغما ھالەتتە تۇراتتى.

ئىسىم. ئانىسىغا ياكى ياشانغان ئاياللارغا يېقىنچىلىق قىلىپ ياكى ئۇنىڭغا ئەركىلەپ دېيىلىدىغان مۇراجىئەت سۆزى: ئانىجان، ئارزۇيۇڭدىكى زامان بولدى.