ئىسىم. توغرا نىشان ۋە تۈپ يولدىن ئېغىش؛ مەيدانسىزلىق، ئىككى يۈزلىمىچىلىك، ئىرادىسىزلىك: ئىككىنچى ئىنتېرناتسىئونال ئاغمىچىلىقى.

ئىسىم ①گېپىدە تۇرمايدىغان، ئۆزگىرىپ تۇرىدىغان، مەيدانسىز، ئىرادىسىز ئادەم، ئىككى يۈزلىمىچى:-ئەمدى تېخىمۇ تۇتۇرۇقسىزلاشتىڭ، بىردەمدىلا ئىنقىلابچى، بىردەمدىلا ئاغمىچى!-دەپ ئاچچىقلاندى سۇلتان راخمانغا. ②باش يولدىن، تۈپ نىشاندىن چەتنىگەن، يۈز ئۆرۈگەن ئادەم: ئوڭ ئاغمىچى. ئوڭ ئاغمىچىلار گۇرۇھى.

1. پېئىل ①بىرەر تەرەپكە يېتىپ قىيا ھالەتكە كەلمەك، قىيسايماق: ھارۋىدىكى يۈك سول تەرەپكە ئېغىپ ھارۋا ئۆرۈلۈشكە باشلىغاندا، ھارۋىكەش ھارۋىنى دەرھال توختاتتى. ②توغرا يولدىن ياكى بەلگىلىك يۆنىلىشتىن چەتنىمەك، چەتكە چىقماق: ئايروپىلان ھاۋا يولى يۆنىلىشىدىن ئاغدى. ③كۆچمە مەنىدىكى سۆز. غەلىتە، بىر قىسما بولماق: نېمە ئۈچۈندۇ ر يۈرىكىم بىردىنلا ئېغىپ، ساراسىمىگە چۈشۈپ قالدىم.

2. ④بىرەر تەرەپكە يۆنەلمەك، قارىماق: ئاغدى كۆزى، كۆردى ئۇندىن تال-تال دورىنى، كۆردى ئوماق جىلۋە ئەيلەپ تۇرغان يارىنى. ⑤كۆچمە مەنىدىكى سۆز. بىر تەرەپكە ئۆتمەك، يۆتكەلمەك، مايىل بولماق، يان باسماق: ھازىرقى زاماندا كىم ئەمەلدار بولسا كىشىلەر شۇنىڭ تەرەپدارى بولۇپ ئۇنىڭغا ئاغىدۇ.

ئىسىم <ماتېماتىكا> تۈز سىزىق ياكى بىر تەكشىلىك بىلەن ئۆزئارا كېسىشكەن ئەمما ئۇنىڭغا تىك بولمىغان تۈز سىزىق.

ئىسىم. دىئالېكت سۆز ①ھەيدىگۈچى، سۈيلىگۈچى، نازارەتچى. ②چېقىمچى، گەپ توشۇغۇچى.

سۆزلىمەي جىم تۇرۇۋالماق، سۆزلەشتىن توختىماق: دادىسىنىڭ كىرگەنلىكىنى كۆرۈپ ئۇنىڭ ئاغزى يۇمۇلدى.

ئاغزىنى يۇمماق: ئەمدى ئاغزىڭنى يىغساڭ بولارمىكىن، -دېدى مامۇتئاخۇن ئوغلىغا.

ئاغزىنى بۇزماق:-ئاپا، دېدى ئوغلى، قارىغىنا ئۇ ئاغزىنى يامان قىلىۋاتىدۇ.

بىلەرمەنلىك قىلىپ گەپكە ئارىلاشماق، ئۆزىدىن چوڭلار بىلەن گەپ تالاشماق: تولا ئاغزىمنى غېرىچلىماي ئىشىڭنى قىلە.

بىراۋنى سۆزدە، داۋلىدا يېڭىپ ئېغىز ئاچالمايدىغان قىلىپ قويماق: ئۇنىڭ بۇ سۆزلىرى بىزنىڭ ئاغزىمىزنى تۇۋاقلىغانىدى.

سىرنى بىلىش ۋە رايىنى سىناش مەقسىتىدە بىراۋنى گەپكە سالماق: مەن ئاخىر ئۇنىڭ ئاغزىنى تاتىلىدىم.

يامان گەپلەرنى قىلماق، تىللىماق، ھاقارەتلىمەك: نېمە ئاغزىڭنى بۇزىسەن؟