Исим [парсчә] <ботаника> мурәккәп гүллүкләр аилисигә тәвә көп йиллиқ, саман ғоллуқ өсүмлүк. Хушбуй пурайду; гүли тебабәтчиликтә дора қилиниду, ичини йумшитиш, йәлни тарқитиш, меңә вә пәйни қуввәтләндүрүш, сүйдүк, һәйзләрни маңдуруш, сүт көпәйтиш қатарлиқ роллири бар.
Төвәндики учурлар «издә қамуси» архиплиридин елинди:
Исим [парсчә] <ботаника> бабунәниң гүли вә пүтүн чөпидин ибарәт. -Әс-ли -өсүм-л-үк-и баб-унә (Matricaria Chamomilla) ди-н -и-б-арәт. Бу өсүмлүкниң гүли «гүли бабонә» намида, йилтизи «бих бабунә» намида дориға ишлитилиду.
Хусусийити
Ғәйри тәбиий бәлғәм хилитни пишуруш, ишшиқ қайтуруш, йәл һәйдәш, йаллуғ қайтуруш, тосалғуларни ечиш ашқазан меңә, пәйләрни қуввәтләш, сүйдүк вә һейизни раван қилиш, ағриқ пәсәйтиш қатарлиқ хусусийити бар.
Вәкил характерлик пишшиқ дора йасалмиси
Җавариш бабунә, бабунә йеғи , маддитул һайат.
Үнүмлүк тәркиби
Пүтүн өсүмлүк вә гүли тәркибидә учучан май бар. Асаслиқ тәркиби ғамазолин (Chamazuilene), проазолин (Prozulene), фарнесини (Farnesene), матирикарин (Matiricarin), ротин (rutin) бар.
Дорилиқ орни
Өсүмлүк гүли вә пүтүн чөпи.
Орунбасари
Иклилмилик , ақ ләйли гүли, анар сүйи
Миқдари
2-10 Грамғичә.
Фармакологийилик тәсири
Тартишишни бошаштуруш тәсири бар. Бабунә қайнатмиси тошқанниң үчәй йоллири вә деңиз чошқисиниң канайчилирини тормузлайду. Бабунә тәркибидики апиин (Apiin) вә апгенин (Apigenen) ниң силиқ мускулға нисбәтән оттура дәриҗилик бошаштуруш роли бар.
2. Йаллуғ қайтуруш тәсири: хамазолин вә бириккән мадда ковизолин (Cuoizolene) ниң һәммиси тормузлаш тәсиригә игә.
3. Қан томурларға болған тәсири: бабунә чарпақа арқа пут қан томурини тарайтиду. Өй тошқининиң қан бесимини өрлитиду.
4. Башқа тәсири: қизиватқан тошқанниң қизитмисини қайтуриду. Мәлум дәриҗидә бактерийә өлтүрүш тәсириму бар.
Хас тәсири
Ғәйри тәбиий бәлғәм, сәвда хилитини пишуруш
Әкис тәсири
Галға, көкрәккә қуруқлуқ йәткүзиду.
Түзәткүчиси
Һәсәл, бинәпшә, нилупәр
Ишлитиш усули
1. Бабунә 15 грам, бих касинә 15 грам, бих кирәфшә 15 грам, қизилгүл15 грам елип дориларни қайнитип ичсә һәрхил ишшиқларни қайтуриду.
2. Бабунә, иклилмилик, ақ ләйли гүли, йумғақсүт уруқи қатарлиқлардин15 грамдин елип 60 грам гүл йеғи билән мәлһәм тәййарлап йәрлик орунға чапса сүт бези йаллуғиға мәнпәәт қилиду.
3. Бабунә 10 грам, иклилмилик 5 грам, әнгүршипа, 10 грам,какинәч 10 грам, тавуз уруқи10 грам , қоғун уруқи10 грам қайнитип ичсә сүйдүк йолидики йаллуғ һәм ишшиқларға мәнпәәт қилиду.
4. Бабунәдин йағ тәййарлап қулаққа тимитса соғуқтин болған қулақ ағриқиға мәнпәәт қилиду.
5. Бабунәдин мувапиқ миқдарда елип қайнитип һорида олтурса йаки бәлниң төвинини йуса бөрәк таш кесили, қийин туғутқа мәнпәәт қилиду.
6. Бабунәдин мувапиқ миқдарда елип қайнитип ичсә бәдәндики ғәйрий тәбиий хилитларни сүрүп тазилайду
Кесәлликни давалаш усули
Җигәр, тал, ашқазан, мәқәт ишшиқлири, һәр хил йаллуғлинишлиқ кесәлликләр, сүйдүк йоли йаллуғи, һейиз тутулуш, боғум ағриқи, қулақ ағриқи, һәр хил қаттиқ ишшиқлар, сериқлиқ чүшүш, үчәй тосулуш, меңә вә пәйләрниң аҗизлиқи қатарлиқларға ишлитилиду.
