Баш

①Исим. Адәм бәдининиң бойундин йуқири, һайван бәдининиң бойундин алдинқи йәни көз, қулақ, еғиз, бурун қатарлиқ әзалар орунлашқан қисми; калла: соқа баш. Гилдиң баш. ②Исим. Тик, өрә нәрсиләрниң йуқири тәрипи; чоққиси: тағ беши. Дәрәх беши. Тонур беши. ③Исим. Башлиқ, рәһбәр: һошур бәг сәрдарни уларға баш қилип, иролға маңдурди. ④Сүпәт. Бирәр кәсип йаки саһәдә башқиларға рәһбәрлик қилидиған, орни башқилардин йуқири: баш катип. Баш инженер. ⑤Сүпәт. Әң муһим, асасий: баш бөләк (грамматикида). Баш вәзипә. ⑥Исим. Көчмә мәнидики сөз. Меңә, әқил, һош, зеһин, көңүл: униң беши җайида әмәс, болмиса ашундақ гәп қиламду?*Бешиң нәгә кәтти ? ⑦Исим. Көчмә мәнидики сөз. Киши, адәм, җан, өз:-бешиңни елип бу йәрдин чиқип кәт, дәпту айал һаммал. ⑧Рәвиш. Аввал, бурун, дәсләп, илгири: йарниң өйи бағрашта, бәлгиси қара қашта. Анчә мәйлиң болмиса, немишқа ойниған башта. ⑨Сүпәт. Биринчи: баш көврүк. Баш бармақ. ⑩Миқдар сөз. Санақ санлар билән келип миқдарни билдүриду: бир баш пийаз. Икки баш чамғур. Он баш қонақ. ⑪Исим. Әсир, йил, пәсил, ай, күн, гәп-сөз қатарлиқлар йаки узунлуқ өлчими билән өлчинидиған нәрсиләрниң башланған җайи, қисми; йуқири тәрипи: йилниң беши. Гәпниң беши. Сайниң беши. Дәрйаниң беши. ⑫Исим. Бәзи зираәт вә көктатларниң калләк болидиған мевиси, һосули, башақ: баш тәрмәк. Баш пийаз. ⑬Исим. Чач: баш ақармақ. Баш чүшүртмәк. ⑭Исим. Бәзи исимлар билән бирикип шу исим арқилиқ ипадиләнгән нәрсини йаки шу нәрсә орунлашқан җайни билдүриду: етиз беши. Ериқ беши.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *