Алмаш [бир+ким] намәлум бир киши, кимду бири: бирини бирким берәр, көпни әмгәк берәр (мақал).

①Өз рәт-тәртипи билән; биридин кейин йәнә бири: мән униңға болған әһвални бирмубир сөзләп бәрдим. ②Һәрбирини, алаһидә, айрим, бир-бирләп: рәқиб бизни униңға бирмубир тонуштурди.

①Исим. Бәлгилик нисбәттә өзара қошулуш вә арилишиш билән һасил қилинған арилашма. ②Сүпәт. Бириккән: бирикмә оғут.

Ал. Қандақтур бир, һәр һалда бир: бирәр нөвәт. Бирәр иш.

«Бизәңләшмәк» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси.

Рәвиш «йезиқ тили» ①рухсәт қилмай; соримай, рухсәтсиз: бисорақ иш қилмақ. ②Сорақ қилинмай, соралмай; сорақсиз: бисорақ қамақта йатмақ.

Сүпәт. Пуриған, биқсиған, сесиған: өйниң һаваси немидегән биқсиқ, деризини ечиветәйли.

Сүпәт. Керәксиз: шунчә нәрсини бикерәк қиливәткән чоң дадисиға әркинниң өчлүки кәлди.

Исим [әрәбчә] рәңсиз һәм сүзүк һаләттики квартс. У қиммәт баһалиқ бир хил рода.

Исим. Билимгә игә болғанлиқ, билимгә игә болған һаләт, алаһидилик.

Бағлиғучи ①икки җүмлә йаки җүмлә бөләклирини тәңдаш мунасивәттә бағлап келиду: мән адил билән мухтәрни базарда учраттим. ②«Ған, қан,-гән,-кән» билән ахирлашқан сүпәтдаштин кейин келип, мәнә җәһәттин қарши болған әгәшмә җүмлә билән баш җүмлини бағлаш үчүн хизмәт қилиду: мән бу шәһәргә кәлмигән билән, башқа җайларға барғанмән. ③Иш-һәрикәтниң васитисини билдүриду: қоли билән елип, пути билән берипту (мақал). ④Абстракт мәнидики исимлар билән бирикип, иш-һәрикәтниң қандақ роһий һаләттә орунлинишини билдүриду: улар бизни хушаллиқ билән қарши алди. ⑤Вақит мәнисидики сөзләр билән келип, иш-һәрикәтниң қачан садир болғанлиқини, қанчә вақит давамлашқанлиқини билдүриду: улар қәшқәргә таң сәһәр билән йетип кәлгәниди. ⑥Орун, җайни билдүридиған исимлардин кейин келип, иш-һәрикәтниң шу җайни бойлап йөнәлгәнликини билдүриду: мән базар билән кәлдим. ⑦«Биллә», «бирликтә» рәвишлири...

Пеил. Бимәнә һаләткә кәлмәк. Лавзилашмақ: улар бу ишта толиму бимәниләшти.