Исим [парсчә] «ботаника» уруқсиз қара кишмиш үзүм: бағда мән, миң чөрүлүп чүшти шехи биданә дәп, сиз мени йар әтмидиңиз әқли кичик надани дәп.

Исим «ботаника» башақлиқлар аилисидики көп йиллиқ, саман ғоллуқ өсүмлүк. Чарвичилиқта алий сортлуқ от-чөп; йеза игиликидә болса қумни турақлаштурғучи актип өсүмлүк һесаблиниду.

Сүпәт [парсчә, әрәбчә] даваси йоқ, давасиз, сақаймайдиған: бидава ағриқ. Бидава киши.

Өз тәртипи билән, бирмубир, бир-бирләп: қени мениң ейтқанлиримни бир-бир тәкрарлап көрүң?

Бирдин-бирдин, бир-бирләп.

①Бириниң кәйнидин бири, арқа-арқидин: мән достлирим билән бир-бирләп қучақлаштим. ②Көчмә мәнидики сөз. Тәпсилий, инчикә: мәхтумсула һәммини бир-бирләп ейтип берипту.

Бири йәнә биридин, бири иккинчисидин: улар ашундақ адәттики гәпләр билән бир-биридин һал сорашти.

Бири йәнә биригә, бири иккинчисигә; өзара: сабир билән зәйтунәм бир-биригә беқип олтурушти.

Бири йәнә бирини, бири иккинчисини: балилар бир-бирини қоғлишип узақ ойниғандин кейин өйлиригә тарқашти.

①Сан. Әң кичик санақ сан вә бу санни ипадилигән «1» рәқими: гәп бир, қулақ икки (мақал).＊Бирни биргә қошса икки болиду. ②Исим. Үчинчи шәхс қошумчиси «и» билән келип мәлум бир «киши, адәм» дегән мәнини билдүриду: биридин қутулуп ониға тутулдум (мақал). ③Алмаш. Исимларниң алдида келип «шу», «мушу», «охшаш бир» дегән мәниләрни билдүриду: һейтәм әр-хотун бир мәктәптә ишләйду. ④Алмаш. Ениқсиз қошумчә вәзиписидә келип «қандақтур, аллиқандақ, қайсидур, қачандур» ға охшаш мәниләрни билдүриду: бир күни. Бир ахшими. ⑤Рәвиш. Пеилларниң алдида һаләт болуп келип, иш-һәрикәтниң мәнисини күчәйтиш ролини ойнайду: бу хәвәр мәһәллигә бир кәлди. ⑥Алмаш. «Ким», «немә» соал алмашлири билән қошулуп ениқсиз алмаш ролида келиду: айгүл йолда тонуш бирким учрап қалса болатти, дәп пат-патла әтрапиға...

Бир қетим аш пишқучилик вақит, пурсәт.

Бирәр орунниң һәммә йерини пүтүнләй қаплимақ; игилимәк, һәммә йеригә таралмақ, бир кәлмәк.