Алдирап-тенәп: бундақ соални күтмигән қасим алдираш-тенәш «һәә, тонуймән» дәп җаваб бәрди.

①Рәвиш. Җиддий һалда, бирдәм турмастин, тохтимай: алдираш ишлимәк. ②Сүпәт. Муһим, вақти қисқа, тезликни тәләп қилидиған: йезиниң әң алдираш вә җиддий пәйти-орма башланди.

«Алдиримақ» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси: уларға тамақ тәййарлаш иши бизни толиму алдиратти.

Алдирап-тинәп: әзалар алдирап-салдирап өз өйлиригә йүгүрүшти.

①Һәм алдирап һәм тенәп; өзини тохтитивалалмай, толуқ тәййарлиқсиз: у бойнини алдирап-тенәп җувисиниң ичигә йошуруп приказчикқа пул узатти, сода пүтти. ②Ойланмай, пикир йүргүзмәй: бәзи йазғучилар алдирап-тенәп йезилған әсәрлири билән тәһрирләрниң бешини қатуриду.

Биһөрмәтлик қилмақ: алдилиридин тоғра өтүп қойған болсам кәчүргәйла.

Сәмигә селип, мақуллуқини, разилиқини алмақ: бу ишни мән балиларниң алдидин өткүзүп қойай.

Рәвиш. Бирәр иш, вәқә һадисә башлиништин илгири; бурун: алдидин ейтмақ. Алдидин пул бәрмәк.

Сүпәт. Алдида турған; алдида меңиватқан: алдидики китаб. Алдидики бала.

Тиркәлмә сөз ①һузурида, қешида: ишни йахши қилсақ, амма алдида йүзимиз йоруқ болиду. ②Бурун, илгири, пәйтидә: зәйтунәм башлиған атлиқ дүй җиддий атлиниш алдида турғанда, теббий йардәм сомкисини бойниға есип, алдирап қадир йетип кәлди. ③Нисбәтән, қариғанда: дәрс қанчә қийин болсиму, оқуғучиларниң тиришчанлиқи алдида һеч нәрсә билинмиди.

Рәвиш. Алдини қилип, алди тәрәп билән: алдичә үзмәк. Алдичә маңмақ. Алдичә йүдимәк.

Кичик тәрәт; сүйдүк: алди пешаб раван болмақ.