«А» Билән Башланған Изаһлар

Аҗиз

Сүпәт [әрәбчә] ①җисманий җәһәттин күчсиз, зәип, қуввәтсиз: аҗиз айал. Тени аҗиз. ②Амалсиз, илаҗсиз, наилаҗ, йар-йөләксиз: хош, һәқ сөзни қилдим бегим, аҗиз пуқраниң тәлипини йәткүздүм, ойлап көрсилә, қуруқ тағар өрә турмайду-дә!③Пәс, бош, күчсиз (аваз һәққидә): қайақтиндур, наһайити аҗиз йиға авази аңланди. ④Хирә, нурсиз: айниң аҗиз нури өй ичигә түңлүктин чүшүп туратти. ⑤Мәлум җәһәтләрдә иқтидарини қисмән йаки пүтүнләй йоқатқан, төвәнлигән: елишаниң көзи аҗиз иди. ⑥Маддий күч вә малийә күчи йетәрсиз, кәм: у аҗиз дөләт. ⑦Арқида қалған, начар, төвән, йетәрсиз: дәрстә аҗиз оқуғучиларға һәркүни бирәр саәт қошумчә өгиниш қилип бериватимән.

Ач Кирмәк

Хурапий чүшәнчидә тамақ йәватқан кишигә башқа бир кишиниң ач көзлүк билән қариши нәтиҗисидә тамақ йәватқан кишидә қусуш, қорсиқи ағриш, әснәшкә охшаш бир хил һаләт йүз бәрмәк.

Аччиқчечәк

Исим [аччиқ+чечәк] <بوتانىكا> Ейиқ тапанлиқлар аилисигә киридиған көп йиллиқ, саман ғоллуқ өсүмлүк. Егизлики бәш-он сантиметир, ғоли көп, топлишип өсиду; үч қайтиланған пәйсиман мурәккәп йопурмақлиқ, гүли чоң, ғол учида йалғуз өсиду; ғоли дора болиду.

Ахирәтлик

①Исим. Киши өлгәндин кейин шу кишиниң өлүминиң алди-кәйнидә ишлитилидиған пул пүчәк вә нәрсә-керәк: әгәр бу пикрим, бу чарәм силәргә мақул чүшсә, мана мән йенимда ахирәтликим үчүн сақлап кәлгән муну бир тәңгә пулумни атидим. ②Сүпәт. Көчмә мәнилик сөз. Өмүрлүк, мәңгүлүк, бузулмас: ахирәтлик дост.

Ахунәк

Исим <زوئولوگىيە> Бир хил қуш, әркикиниң тән узунлуқи тәхминән 33 сантиметир, йазлиқ пәй түклириниң рәңги чипар болуп дүмбә, қуйруқ тәрәплири ақ ала болиду; чишисиниң баш вә бойун қисимлири қара, қалған қисимлири сарғуч рәңлик, қоңур алиси бар, узунға учалмайду; егиз тағларда өсүмлүкләрниң нотисини, уруқлирини вә һашаратларни йәп йашайду; хейлуңҗйаңда, шинҗаңниң алтай тағлирида тепилиду.

Адил

Сүпәт [әрәбчә] ①бирәр тәрәпкә йан басмай, адаләт, һәққанийәт билән халисанә вә һәққаний иш қилидиған, һәққаний йол тутидиған; лилла, тоғра: адил адәм. Адил һөкүмәт. ②Әрләрниң исми.