Исим [русчә<گرېكچە] <جۇغراپىيە> Йәр шариниң җәнубий қутупи, йәни йәр шаридики йәттә қитәниң бири.

Сүпәт. Аддийла, шундақла; муһим, мурәккәп әмәс: анчики бир иш. ＊Анчики дәп қойған бир гәп.

Имлиқ сөз. Диалект сөз. Вийәй.

Айаллар һәрайда бир қетим болидиған балийатқуда қан һасил болуштин ибарәт физиологийилик һадисә йүз бәрмәк.

Исим ①йағачтин ойуп йасалған, тәхсигә охшап кетидиған чоң қача: униң қолида дәз кәткән бир қапақ, йериқлири чәмбәрләнгән қопал айақ вә башқа әски-түскиләр бар иди. ②Тарихта җам, пийалә, қәдәһ қатарлиқларму бу нам билән аталған: мәхтумсула өз қоли билән айақларға сүт һариқини толдуруп қуйуп бир дәмдә һәммисини мәст қиливетипту.

Бешида чечи қалмиған, өзлүкидин чүшүп кәткән, тақир баш, айпаң баш.

①«Айримақ» пеилиниң мәҗһул дәриҗиси: топтин айрилғанни бөрә йәр (мақал). ②«Айримақ» пеилиниң өзлүк дәриҗиси: ишанни дәп ешәктин айрилдим (мақал).

Исим. Икки оттурида гәп тошуғучи, хәвәрчи; пайлақчи, җасус: айғақчилар дәрру падишаһқа хәвәр қипту.

1. Пеил ①өз оқида, бирәр даирә ичидә йаки бирәр нәрсини бойлап һәрикәт қилмақ: қейиқ доқмуштин айлинип, чоң сазлиққа кәлди. ②Сәйлә, тамаша қилмақ; кәзмәк, арилимақ: алмас техичә шәһәр ичидә айлинип йүрәтти. ③Көздин кәчүрмәк, тәкшүрмәк: мәғриптин кәлгән адәм айлинип йүрүп, сирни обдан уқувапту.

2. ④Башқа һаләткә, көрүнүшкә кирмәк, башқа түс алмақ, өзгәрмәк: йамғур аста-аста қарға айланди. ＊Турап униң нәзиридә пүтүнләй кардин чиққан, йаримас адәмгә айланди. ⑤Йүрүшмәк, оборот болмақ: тиҗарәттә пул қанчә тез айланса, пайда шунчә көп болиду. ⑥Тоғра кәлмәк, тәқсимләнмәк: униң йери начар болғачқа, чиққан һосули аран бир моға бәш ходин айланған. ⑦Мәшғул болмақ, тутунмақ: адил ушшақ-чүшшәк ишлар билән айлинип қелип, йиғинға вақтида келәлмиди.

①Йол меңишни өгинивалмақ, маңалайдиған болмақ. ②Нәтиҗиси чиқмақ, хуласиланмақ; ахирлашмақ, түгимәк: ташвай: бу ишниң айиғи чиқишқа зади көзүм йәтмәйду.

Сүпәт. Айәм үчүн тәййарланған; айәм үчүн аталған: укамму айәмлик кийимлирини кийип тәййар болди.

«Аңқармақ» пеилиниң мәҗһул дәриҗиси.