«Ботаника» йилтиз түкчилири өсүп чиқидиған қисми. У узарғучи қисминиң үсти тәрипидики бир сантиметирдин бир қанчә сантиметирғичә арилиқтики орунға җайлашқан, адәттә у су вә анорганиң тузларни сүмүридиған муһим қисим һесаблиниду.

«Ботаника» бактерийиниң бир хили. Пурчақ аилисидики өсүмлүкләрниң йилтиз қисмида йилтиз түгүнчисини шәкилләндүрүп, азотлуқ бирикмиләрни синтезлап, өсүмлүкләрни улар билән тәминләйду. Йеза игиликидә уни уруқ билән арилаштуруш арқилиқ, зираәтләрниң мәһсулатини ашурушқа болиду.

«Ботаника» пурчақ аилисидики өсүмлүкләрниң йилтиз қисмида өсидиған шар шәкиллик кичик түгүнчә, йилтиз түгүнчә бактерийисиниң йилтиз қисмиға кириши арқилиқ шәкиллиниду. Адәттә у өсүмлүкләрниң өсүши үчүн пайдилиқ дәп қарилиду.

«Ботаника» бәзи өсүмлүкләрни көпәйтишниң бир хил усули. Буниңда өсүмлүк йилтизи бир қанчә бөләккә бөлүнүп йәргә көмүлиду. Шу арқилиқ бир қанчә мустәқил өсүмлүк тени өстүрүлиду. Мәсилән, мамкапни мушу хил усул билән көпәйтишкә болиду.

«Математика» бир санниң йилтизини тепиш әмили, йәни дәриҗигә көтүрүшниң тәтүр әмили.

«Математика» йилтиз чиқириш әмилидики йилтизи тепилидиған сан. Мәсилән, төвәндики йилтизлиқ ипадидики (a+b) йилтиз сан болиду.

∜(a+b)

«Тил» пәқәт сөз йилтизидинла ибарәт болған сөз, мәсилән, иш, адәм, нан, ана, қиз, бир, маң, тур… дегәнләргә охшаш.

«Деһқанчилиқ» оғутлашниң бир хил усули. Буниңда суйуқ йаки парашок һаләттики оғут өсүмлүкниң йопурмиқиға пүркилип, өсүмлүкни қобул қилдуриду. Бу көпинчә өсүмлүкниң ахирқи өсүш мәзгиллиридә елип берилиду.

«Ботаника» ғол йилтиз вә барлиқ йан йилтизларниң омумий нами. Адәттә у оқ йилтиз системиси вә чачма йилтиз системиси дәп икки хил болиду.

«Ботаника» йилтизниң учида өсидиған қоғдиғучи түзүлмә. Шәкли ғилапқа охшаш болуп, йилтизниң өсүш нуқтисини асрийалайду.

«Ботаника» қириққулақ хилидики бәзи өсүмлүкләрниң асасий ғолиниң алаһидә бир тармақ шехи. Адәттә йопурмақ болмайду. Бу шахниң чоққисидин турақсиз йилтизлар өсүп чиқип, пәскә қарап өсүп, тупраққа кириду. У озуқлуқ сүмүрүш вә ғолни тирәп туруш ролини ойнайду.

«Деһқанчилиқ» бәзи өсүмлүкләрни көпәйтишниң бир хил усули. Буниңда, өсүмлүк йилтизи бир нәччә парчә кесилип, тупраққа көмүлгәндин кейин, һәрбири мустәқил бир түп болуп йетилиду.