«Айландурмақ» пеилиниң мәҗһул дәриҗиси: әгәр һелиқи сазлиқ су амбириға айландурулса, апәт келип чиқиду.

①«Айланмақ» пеилиниң 3-шәхс буйруқ-тәләп мәйли. ②Имлиқ сөз. Садиғиси кәтсун; өргүлсун: җамал ака: уни бир дәйсән, зийапәт сениңдин айлансун! Бүгүн дегән йеримдин чиқалисаң, саңа атап пақлан сойуветимән техи, һа. . . Һа. . . Һа. . . ③Имлиқ сөз. Йеқинчилиқ йаки һөрмәтни ипадилигүчи мураҗиәт сөзи:-айлансун, балам, тағаң айлансун, -деди кибир.

Сүпәт ①өз оқида, бирәр даирә ичидә йаки бирәр нәрсини бойлап һәрикәт қилидиған, айлинидиған, пирқирайдиған: айланма орундуқ. Айланма һәрикәт. Айланма ғалтәк. ②Айландуруп йасалған йаки йай шәклидә орунлашқан, йайсиман: айланма йол. Айланма пәләмпәй. ③Йүрүшүп туридиған, оборот болидиған: айланма капитал.

1. Пеил ①өз оқида, бирәр даирә ичидә йаки бирәр нәрсини бойлап һәрикәт қилмақ: қейиқ доқмуштин айлинип, чоң сазлиққа кәлди. ②Сәйлә, тамаша қилмақ; кәзмәк, арилимақ: алмас техичә шәһәр ичидә айлинип йүрәтти. ③Көздин кәчүрмәк, тәкшүрмәк: мәғриптин кәлгән адәм айлинип йүрүп, сирни обдан уқувапту.

2. ④Башқа һаләткә, көрүнүшкә кирмәк, башқа түс алмақ, өзгәрмәк: йамғур аста-аста қарға айланди. ＊Турап униң нәзиридә пүтүнләй кардин чиққан, йаримас адәмгә айланди. ⑤Йүрүшмәк, оборот болмақ: тиҗарәттә пул қанчә тез айланса, пайда шунчә көп болиду. ⑥Тоғра кәлмәк, тәқсимләнмәк: униң йери начар болғачқа, чиққан һосули аран бир моға бәш ходин айланған. ⑦Мәшғул болмақ, тутунмақ: адил ушшақ-чүшшәк ишлар билән айлинип қелип, йиғинға вақтида келәлмиди.

Сүпәт. Айланмиси бар, айланмиға игә: у айланмилиқ қорудин чиқип кәлди.

①Сүпәт. Ай бойи давам қилидиған, айға йәткүдәк, айға мөлчәрләнгән: бир айлиқ вәзипә. Икки айлиқ йол. Айлиқ журнал. ②Сүпәт. Айға толған: бу чағда анамниң қорсиқида йәттә-сәккиз айлиқ болуп қалғаниди. ③Исим. Бир ай давамида сәрп қилған меһнәт үчүн берилидиған һәқ, мааш: ай тошуп савутҗан боғалтирниң қешиға айлиқини алғили киргәндә, тағиси бавудун билән учришип қалди.

Исим ①иш муддити бир ай билән чәкләнгән, йаки бир айни һесабат бирлики қилидиған ишчи: мән уларниң өйидә айлиқчи болуп ишлидим. ②Һәр айда мааш (һәқ) алидиған ишчи йаки хизмәтчи: у айлиқчи болғини билән һәр айлиқ маашини өзигә йәткүзәлмәйду.

①«Айланмақ» пеилиниң буйруқ-тәләп мәйли 1-шәхс, бирлик шәкли. ②Имлиқ сөз. Садиғаң кетәй, сәдиқә, қурбан болай, өргиләй: қой қотанда, айлинай, байа акиңизниң миҗәзи бузулушқа башлииғандила соливәткәнмән.

Исим. Йолниң кишиләр айлинип маңидиған қисми, айланма, әгим: шопур айлинишқа кәлгәндә машининиң сүритини астилатти.

Исим. Диалект сөз. Қаранчуқ.

Исим ①тарихтики вилайәт, наһийә дәриҗилик орунларниң нами. ②Қәбилә. ③Һазир бәзи җайларда йеза йаки кәнтләрму «аймақ» дәп атилиду: униң ишики алдидики икки ериқтин икки аймақниң сүйи еқип өтәтти.

Исим [аймақ+бәг+и] тарихи сөз. ①Феодал кона җәмийәттә вилайәт, наһийиләрни башқуридиған валий, һаким дәриҗилик йәрлик әмәлдар. ②Қәбилә башлиқи. ③Йеза башлиқи.