Пеил [елип+бармақ] ①бирәр нәрсини қатнаш қорали билән йаки өзи көтүрүп тегишлик орунға йәткүзүп бәрмәк; тапшурмақ: анамни йүдүп дохтурға апардим. ②Башлап, йол көрситип биргә бармақ:-қәйәргә бармақчидилә чоң ана, мән апирип қойай.③Тәгкүзмәк, йеқинлаштурмақ: нериқи қорудин чиққан бовай алиқинини қулиқиға апирип: -немә дәйсиз, һә, һесаб чатақ дәмсиз!-Деди.

Интайин йеқин, бәк инақ, иҗил: садда пақа чашқан билән апақ-чапақ дост бопту.

Исим [русчә<لاتىنچە>] ①Мәлум бир ишни беҗириш үчүн хизмәт қилидиған әсваб, механизм: фото аппарат. Телефон аппарати. ②Идарә, җәмийәт, тәшкилат қатарлиқ хизмәт органлири: аппаратларни ислаһ қилиш хизмити оңушлуқ елип берилмақта.

Исим. Аппарат билән рәсимгә тартиш йаки син елиш ишини беҗиргүчи киши.

Исим. Билимлик йаки оқутқучи айалларни һөрмәтләш йүзисидин уларниң исмиға қошуп қоллинидиған һөрмәт сөзи: патәм аппай.

Исим [парсчә] ①қуйаш, күн: аптап чиқти.＊Бир киши әпәндимдин: «әпәндим, аптап йахшиму, айму?» Дәп сорапту. ②Қуйаш тарқатқан нур, иссиқлиқ: аптап чақти. *-Вуй, савут қарий, йәнә мәйдәңни аптапқа қақлап олтурупсәнғу? ③Қуйаш нури чүшүп турған, қуйаш нури исситип турған җай: мән аптапта олтуруп дәрс тәкрарлидим.

[Парсчә] <ботаника> ①исим. Бир йиллиқ саман ғоллуқ өсүмлүк. Йопурмиқи йүрәксиман сериқ чечәкләйду, даим қуйашқа бақиду, уруқидин йағ тартилиду. ②Сүпәт. Аптапни йахши көридиған: аптаппәрәс өсүмлүкләр.

Исим. Аптаппәрәс терилған йәр, аптаппәрәс бар җай: алдинқи йилдики аптаппәрәсликни бу йил буғдайлиққа өзгәртмәкчимиз.

«Аптапсинмақ» пеилиниң мәҗбурий дәриҗиси:-укаңни бирдәм аптапсиндуруп киргин,-деди ана бала тутуп турған қизиға қарап.

Пеил. Аптапқа қақланмақ, өзини аптапқа салмақ, аптапқа чиқмақ: әр намаздин кәлсә хотуни пәришан һалда аптапсинип олтурғудәк.

«Аптапсинмақ» пеилиниң өмлүк дәриҗиси.

①Сүпәт. Аптап тегидиған, аптап чүшидиған: аптаплиқ һойла. ②Исим. Аптап тегидиған йәр: падишаһ шаһзадини қәпәс билән аптаплиққа есип қойуп қаттиқ азаблапту.